Proton Tedavileri ve Parçacık Hızlandırıcıları Bilim ve Teknoloji Derneği (PROPAR-TEK) liderliğinde organize edilen “Ankara-İstanbul 1. Proton Çalıştayı”, iki gün süren yoğun oturumların ardından sona erdi. Ankara ve İstanbul’da gerçekleştirilen bu stratejik etkinlikte, proton tedavileri ve parçacık hızlandırıcı teknolojileri, yalnızca hastane veya cihaz yatırımı perspektifinden çıkarılarak; kamu, akademi, sanayi ve sivil toplumu içine alan geniş kapsamlı bir ekosistem vizyonuyla ele alındı.
Sürdürülebilir Bir Ulusal Model Arayışı
Çalıştayın ana odak noktası, Türkiye’de bu alanda koordineli, sürdürülebilir ve stratejik bir ulusal yol haritasının temellerini atmak oldu. Etkinlikte, ülkenin mevcut potansiyelini en üst düzeye çıkaracak bir “yetkinlik atlası” oluşturulması ve ortak bir raporlama dili geliştirilmesi konuları üzerinde duruldu.
PROPAR-TEK Başkanı Prof. Dr. Aytuğ Altundağ, çalıştayın vizyonunu şu ifadelerle özetledi:
“Bu alanı tek bir merkez ya da tek bir cihaz başlığına indirgemeden, ortak akıl ve istişareyle ulusal bir ekosistem modeli oluşturmayı hedefliyoruz.”
Katılımcı Profili ve Disiplinlerarası Yaklaşım
Toplantılar, çok disiplinli bir katılımcı kitlesini bir araya getirdi. Radyasyon onkolojisi, medikal fizik ve nükleer tıp gibi sağlık branşlarının yanı sıra; yüksek enerji fiziği, kuantum kimya ve kimya alanlarından uzman akademisyenler görüşlerini paylaştı. Ayrıca enerji, sanayi ve sağlık sektörlerindeki ulusal araştırma enstitülerinin ve kurumlarının yöneticileri de süreçte yer aldı.
Mevcut Yaklaşım ve Hedeflenen Model Karşılaştırması
Çalıştayda ortaya konan vizyonun, geleneksel bakış açısı ile farkları aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Odak Alanı | Geleneksel Yaklaşım | Çalıştayda Hedeflenen Model |
|---|---|---|
| Kapsam | Tekil cihaz veya hastane yatırımı | Bütüncül ulusal ekosistem |
| Paydaşlar | Sınırlı katılım | Kamu, Akademi, Sanayi, STK iş birliği |
| Sektörler | Sadece Sağlık | Sağlık, Sanayi, Savunma, Uzay, Enerji |
Bölgesel Liderlik ve İş Birliği Fırsatları
Etkinlikte, Türkiye’nin sahip olduğu bilimsel ve teknolojik altyapının bölgesel ölçekte bir model oluşturabileceği vurgulandı. Prof. Dr. Aytuğ Altundağ, Türkiye’nin ortak üretim ve iş birliği açısından güçlü bir zemin sunduğunu belirtti. Türkiye’nin etki alanı olarak şu coğrafyalar işaret edildi:
- Türk Devletleri Teşkilatı üyesi ülkeler
- Körfez ülkeleri
- Kafkasya ve Balkanlar
- Kuzey Afrika’dan Sahra Altı Afrika’ya uzanan bölge
Bu geniş coğrafyada bilgi paylaşımı, ortak projeler ve üretime dayalı iş birliği modellerinin geliştirilmesi hedefleniyor.
Stratejik Sektörler ve Teknoloji Transferi
Parçacık hızlandırıcılarının kullanım alanlarının sağlık sektörüyle sınırlı kalmadığına dikkat çekilen oturumlarda; bu teknolojinin savunma sanayii, uzay araştırmaları, ileri malzeme teknolojileri ve ilaç sanayii gibi alanlarda yüksek katma değer yaratan stratejik bir altyapı olduğu ifade edildi. Proton merkezlerinin işletme modelleri, sürdürülebilirlik kriterleri ve sağlık turizmine katkıları detaylıca analiz edildi.
Bakanlık Katkısı ve Bulut Kümelenme Vizyonu
Sağlık Bakanlığı proton komisyonunda görevli uzmanların da katkı sunduğu çalıştayda, Türkiye’nin “Ulusal Proton ve Parçacık Hızlandırıcıları Yol Haritası” için öncelikli alanlar belirlendi. Elde edilen çıktıların raporlanarak ilgili kamu kurumlarıyla paylaşılması planlanıyor.
Prof. Dr. Aytuğ Altundağ, oluşturulmak istenen yapıyı “ekosistem temelli bulut kümelenmesi” olarak tanımlayarak şu değerlendirmede bulundu:
“Kamuyu, akademiyi, sanayiyi ve sivil toplumu bir araya getiren, ülkenin ortak aklını güçlendiren bir bulut kümelenme modelini hedefliyoruz. Bu yaklaşım, proton ve parçacık hızlandırıcıları gibi stratejik teknolojilerde sürdürülebilir başarı için kritik öneme sahip.”
PROPAR-TEK, bu çalıştay ile Türkiye’nin yerli yetkinliklerini geliştirerek uluslararası standartlarda bir kapasiteye ulaşmasını ve bölgesel bir çekim merkezi haline gelmesini amaçlıyor.
