Türkiye’nin ihracat kalemlerinde lokomotif görevi gören tekstil, hazır giyim ve ayakkabı sektörleri, Avrupa Birliği (AB) ile Hindistan arasında varılan Serbest Ticaret Anlaşması (STA) nedeniyle zorlu bir dönemeçle karşı karşıya. 2027 yılında yürürlüğe girmesi planlanan bu anlaşma, Hindistan menşeli ürünlerin Avrupa pazarına “sıfır gümrük” ile girmesinin önünü açacak. Sektör temsilcileri, Hindistan’ın devasa üretim kapasitesi ve maliyet avantajları karşısında Türk ihracatçısının en büyük kozu olan “hızlı teslimat” gücünün bile yetersiz kalabileceği uyarısında bulunuyor.
Ne Oluyor? 2027’de Dengeler Değişiyor
Türkiye’nin AB pazarındaki ayrıcalıklı konumu, Hindistan’ın oyuna dahil olmasıyla sarsılma riski taşıyor. Özellikle emek yoğun sektörlerde, Hindistan’ın iş gücü ve üretim altyapısı açısından Mısır’dan bile daha büyük bir tehdit oluşturduğu belirtiliyor. İstanbul Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği (İTHİB) Başkanı Ahmet Öksüz, Türk tekstil sektörünün hammadde gücü sayesinde konfeksiyona kıyasla daha dirençli dursa da, Avrupa pazarındaki daralmanın etkilerinin kapıda olduğunu vurguladı. Öksüz, asıl büyük rekabetin anlaşmanın devreye gireceği 2027 yılında hissedileceğini belirterek, “Avrupa pazarında bizi zorlayacaklar” dedi.
Neden Endişe Ediliyor? Pazar Payı Yarı Yarıya Eriyebilir
Anlaşmanın yaratacağı tahribata dair en somut uyarılar ayakkabı sektöründen geldi. Türkiye Ayakkabı Sanayicileri Derneği (TASD) Başkanı Berke İçten, maliyetlerin düşürülememesi halinde Avrupa’daki mevcut yüzde 50’lik pazar payının yarı yarıya eriyerek yüzde 25 seviyelerine gerileyebileceğine dikkat çekti. Hazır giyim tarafında ise Hindistan’ın yüzde 30’a varan fiyat avantajı sunması, Avrupalı alıcıların ibreyi Asya’ya çevirmesine neden oluyor.
Hindistan Neden Bu Kadar Güçlü?
Sektör temsilcileri, tehlikenin boyutunu şu kritik faktörlerle açıklıyor:
- Üretim Hacmi: Hindistan, yıllık 2,2 milyar çift üretimle dünyanın en büyük ikinci ayakkabı üreticisi konumunda.
- Teknoloji Transferi: Sadece kapasite değil, teknoloji de gelişiyor. TASD Başkanı İçten, Tayvanlı spor ayakkabı devlerinin ve İtalyan deri firmalarının Hindistan’a yatırım yaparak “know-how” taşıdığını, bu sayede kalitenin arttığını vurguladı.
- Hammadde Maliyeti: Hintli üreticiler, hammaddelerini Çin’den sıfır vergi ile temin edebiliyor.
Nasıl Bir Çözüm Aranıyor? “Amerika Açılımı Şart”
Mevcut tablo karşısında Türk ihracatçısının fiyat rekabetine girmesinin mümkün olmadığını belirten Uludağ Tekstil İhracatçıları Birliği (UTİB) Başkanı Pınar Taşdelen Engin, “Hindistan’ın bu devasa üretim gücüyle fiyat üzerinden yarışamayız. Yeni stratejiler belirlememiz şart” ifadelerini kullandı. İTHİB Başkanı Ahmet Öksüz ise çıkış yolu olarak yeni pazarları işaret etti. Gelecek yıl mutlaka yeni bir açılım yapılması gerektiğinin altını çizen Öksüz, “Amerika ile yapılacak bir ticaret anlaşması sektörümüze doping etkisi yaratacaktır” değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye ve Hindistan Arasındaki Rekabet Farkı
Sektör temsilcilerinin verilerine göre, Türk ve Hint üreticiler arasındaki temel maliyet ve pazar farkları şöyle şekilleniyor:
| Kriter | Türkiye’nin Durumu | Hindistan’ın Durumu |
|---|---|---|
| Gümrük Vergisi (AB) | Şu an Sıfır Gümrük | 2027’de Sıfır Gümrük (STA ile) |
| Hammadde Erişimi | %50-%100 arası ek vergi yükü | Çin’den %0 vergi ile alım |
| Fiyat Dezavantajı | Hindistan’a göre %10-20 daha pahalı | Hazır giyimde %30 fiyat avantajı |
| Lojistik | Hızlı teslimat avantajı var | Fiyat farkı açıldıkça hız önemsizleşiyor |
Vergi Yükü Rekabeti Baltalıyor
TASD Başkanı İçten, Türkiye’nin rekabetçiliğini zayıflatan en önemli unsurun içerdeki vergi politikaları olduğunu savundu. Ayakkabı maliyetinin yaklaşık yüzde 30-40’ını oluşturan malzemelerde Türk üreticinin yüzde 50 ile yüzde 100 arasında değişen ek vergilerle karşılaştığını hatırlatan İçten, “Bu durum toplam fiyatta Türkiye’yi Hindistan karşısında yüzde 10-20 daha pahalı hale getiriyor. Bizi kimse Bangladeş ile bir tutmaz ancak fiyat makası çok açılırsa pazar payımız yüzde 25-30’lara kadar gerileyebilir” dedi.
