28 Şubat tarihinde ABD ve İsrail’in hamleleriyle fitili ateşlenen İran gerginliği 11. gününde devam ederken, hem küresel piyasalarda hem de diplomasi trafiğinde hareketlilik hız kesmiyor. Karşılıklı saldırıların gölgesinde enerji koridorlarının kapanmasıyla sarsılan dünyaya, ABD Başkanı Donald Trump’tan sürpriz bir müzakere mesajı geldi.
Ne ve Neden? Enerji Piyasalarında Hürmüz Boğazı Şoku
İran’ın stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nı deniz trafiğine fiili olarak kapatması, küresel enerji sektörünü derinden sarstı. Artan jeopolitik tansiyonun doğrudan etkisiyle dün petrol fiyatları 120 dolar seviyesine kadar tırmandı. Bu şok dalgası karşısında birçok ülke akaryakıt fiyat tarifelerinde zorunlu güncellemelere gitmek durumunda kaldı. Uzmanların değerlendirmelerine göre, savaş halinin uzaması durumunda şu ekonomik sonuçların yaşanması kaçınılmaz olacak:
- Havayolu ulaşım maliyetlerinde keskin artışlar
- Temel gıda ürünlerine yansıyan zam dalgası
- Tüketicinin tüm harcama kalemlerinde daralma
- Küresel enflasyon oranlarında yükseliş eğilimi
Nasıl ve Nerede? Trump’tan Piyasalara Müdahale
Piyasalardaki yangını dindirmek amacıyla dün ABD Başkanı Donald Trump’tan önemli açıklamalar geldi. Savaşın kısa süreli olacağını vurgulayan Trump, icap etmesi halinde Hürmüz Boğazı’nın Amerikan donanması tarafından kontrol altına alınabileceğini belirtti. Yapılan bu açıklama petrol fiyatlarındaki ateşi bir nebze olsun düşürse de piyasadaki dalgalı ve oynak seyir varlığını koruyor.
Kim ve Ne Zaman? Beyaz Saray’da Karar Süreci ve WSJ İddiaları
Çatışmaların 11. gününde Fox News kanalına mülakat veren Trump, Tahran yönetimiyle masaya oturabileceğine dair yeşil ışık yaktı. ABD Başkanı şu ifadeleri kullandı:
“İran ile görüşmeye istekliyim, onlarla konuşabilirim. Ancak Mücteba’nın huzur içinde yaşayacağını düşünmüyorum”
Bu ılımlı mesajın zamanlaması, Wall Street Journal (WSJ) tarafından gündeme taşınan çarpıcı kulis bilgilerinin hemen sonrasına denk geldi. Beyaz Saray kaynaklarına dayandırılan WSJ haberine göre, petrol fiyatlarındaki sert yükseliş ve savaşın uzama ihtimali Trump’ın kurmay ekibini alarma geçirdi. İddialara göre danışmanlar, son günlerde gerçekleştirilen özel görüşmelerde Başkan Trump’a ciddi bir baskı uyguluyor. Ekibin, ABD ordusunun hedeflerine büyük ölçüde ulaştığının ilan edilmesini ve bu yolla savaştan güvenli bir çıkış sağlanmasını talep ettiği öne sürülüyor.
İran Cephesinden Ateşkes Söylemlerine Kesin Ret
ABD cephesinden gelen çıkış ve diyalog söylentilerine karşın, İran kanadı geri adım atmıyor. Trump’ın açıklamalarından önce İran cephesinden ateşkes ihtimallerine yönelik sert bir rest geldi. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı paylaşımla ateşkes arayışında olmadıklarını belirterek şu sözleri kaydetti:
“Biz kesinlikle ateşkes arayışında değiliz, saldırganın ağzına bir yumruk atılması gerektiğine inanıyoruz ki dersini alsın ve bir daha asla sevgili İran’ımıza saldırmayı düşünmesin. Siyonist rejim, utanç verici varlığını ve egemenliğini pekiştirmek için savaş-müzakere-ateşkes ve ardından yeniden savaş döngüsünü sürdürüyor. Biz ise bu döngüyü kıracağız”
Tarafların Çatışmaya Yaklaşımı
| ABD Cephesi (Donald Trump & Kurmayları) | İran Cephesi (Muhammed Bakır Kalibaf) |
|---|---|
| Görüşmeye açık olma ve diyaloğa istekli tutum | Ateşkes arayışını kesin bir dille reddediş |
| Hürmüz Boğazı’nı gerekirse donanmayla açma stratejisi | Saldırgana karşılık verme ve “dersini verme” vurgusu |
| Savaşın hedeflerine ulaştığı teziyle çıkış arayışı baskısı | Savaş-ateşkes döngüsünü kırma kararlılığı |
