ABD ve Çin arasındaki ticaret savaşlarında, gümrük duvarlarını aşmak için geliştirilen yöntemler, iki ülkenin resmi verileri arasında benzeri görülmemiş bir boşluk yarattı. Trump yönetimi tarafından uygulamaya konulan ve halen etkisini sürdüren ek tarifelerden kaçınma çabaları, küresel ticaretin kayıtlarında devasa bir “kara delik” oluşmasına neden oldu.
Bloomberg tarafından gerçekleştirilen kapsamlı bir analize göre, Çin’in geçtiğimiz yıl Amerika Birleşik Devletleri’ne ihraç ettiğini beyan ettiği ürün tutarı ile ABD Gümrük ve Sınır Muhafaza (CBP) kayıtlarına yansıyan ithalat rakamları arasında tam 112 milyar dolarlık bir fark tespit edildi. Bu durum, Asya devinden ABD limanlarına ulaşan malların neredeyse dörtte birinin gümrük radarına yakalanmadan ve gerekli ek vergiler ödenmeden ülkeye giriş yapmış olabileceğini gösteriyor.
Veri Uçurumu ve Olası Nedenler
Ortaya çıkan bu devasa fark, gümrük vergilerinden kaçınmak için başvurulan sistematik yöntemlerin boyutunu gözler önüne seriyor. İki ülkenin verileri arasındaki bu tutarsızlık, aşağıdaki tabloda özetlenen tabloyu ortaya koyuyor:
| Analiz Konusu | Tespit Edilen Durum |
|---|---|
| Veri Farkı | 112 Milyar Dolar |
| Kayıp Oranı | ABD’ye gönderilen malların yaklaşık 1/4’ü |
| Temel Motivasyon | Trump dönemi ek tarifelerinden kaçınma |
Sektör Oyuncuları İçin Varoluşsal Bir Tehdit
Yüz yıllık köklü bir geçmişe sahip American Lawn Mower Company‘nin başkanı Michael Kersey, kurallara uymayan rakiplerin dürüst işletmeler üzerinde yarattığı baskıyı “varoluşsal bir tehdit” olarak nitelendiriyor. Üretimini Çin’e kaydırmış bir iş insanı olan Kersey, ürünlerini ABD pazarına sokabilmek için yüzde 45‘e varan vergiler ödediğini belirtiyor.
Kersey, haksız rekabetin boyutunu şu çarpıcı ifadelerle dile getirdi:
“Vergi kaçakçılığı, bizim için gümrük vergilerinin kendisinden çok daha kötü. Vergiler iş yapmanın bir maliyetidir ancak vergi hileleri sisteme uyum sağlayan şirketleri cezalandırarak ticari ekosistemi tahrip ediyor.”
Kim, Nasıl Yapıyor? Yasa Dışı Lojistik Taktikleri
Sektör temsilcileri ve hukukçuların aktardığı bilgilere göre, lojistik süreçlerinde yasa dışı yöntemlerin pazarlaması dahi alenileşmiş durumda. Özellikle WhatsApp ve e-posta gruplarında dolaşan mesajlarda, firmalara “Başkan Donald Trump’ın vergilerinden kaçınma garantili” hizmetler teklif ediliyor. Bu durumun arkasındaki dinamikler şunlardır:
- Agresif Lojistik: Çin merkezli lojistik firmalarının gümrük boşluklarını kullanan taktikleri.
- Yüksek Tarife Baskısı: Son yüz yılın en yüksek seviyelerine çıkan gümrük duvarlarının şirketleri illegal yollara itmesi.
- Denetim Yetersizliği: Bürokratik süreçlerin hızı, ticaretin hızına yetişemiyor.
Mağdur olan ve kurallara uyan şirketler, CBP’nin elektronik ihbar portalı üzerinden şikayette bulunmaya teşvik ediliyor. Ancak yetkililer, bir soruşturmanın açılması ve yasal süreçlerin tamamlanmasının birkaç yıl sürebileceği konusunda uyarıda bulunuyor. Bu gecikme süresi, yasalara uygun ticaret yapan şirketler için telafisi güç zararlar doğururken, ticaret savaşının politika hedeflerini de baltalıyor.
