ABD Yüksek Mahkemesi’nin, Başkan Donald Trump tarafından getirilen küresel gümrük vergilerini iptal etmesi, uluslararası piyasalarda ve diplomatik koridorlarda büyük bir belirsizlik dalgası yarattı. Washington yönetimi imzalanan anlaşmaların arkasında durduğunu belirtse de, Avrupa Birliği başta olmak üzere ticaret ortaklarından gelen tepkiler kafa karışıklığının sürdüğünü gösteriyor. Ticaret temsilcileri sükunet çağrısı yaparken, bazı onay süreçlerinin dondurulması gündeme geldi.
ABD Yönetiminden “Anlaşmalara Sadığız” Mesajı
Washington’da mahkeme kararının yankıları sürerken, ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, mevcut ticaret paktlarının geleceğine dair kritik açıklamalarda bulundu. Pazar günü CBS kanalında yayınlanan Face the Nation programına konuk olan Greer, yönetimin Çin, Avrupa Birliği, Güney Kore ve diğer ülkelerle imzaladığı anlaşmaların yürürlükte kalacağını vurguladı.
Greer, canlı yayında yaptığı değerlendirmede, “Bu anlaşmalara sadık kalacağız. Ortaklarımızın da bu anlaşmalara sadık kalmasını bekliyoruz” ifadelerini kullanarak, ABD tarafının taahhütlerini sürdüreceği mesajını verdi.
Çin ile İlişkiler ve Vergi Oranları
İki süper güç arasındaki ilişkilerin seyri de merak konusu olmaya devam ediyor. Trump’ın Mart ayı sonunda Çin’i ziyaret etmesi planlanırken, Greer bu konuda, “Başkan ve Şi arasında güçlü bir ilişki var” yorumunu yaptı.
Greer ayrıca önemli bir ayrıntıya dikkat çekerek, ABD’nin mahkeme tarafından iptal edilen acil durum yasasını kullanmadan, farklı yasal zeminlerde Çin’e ortalama yüzde 40 gümrük vergisi uygulamaya devam ettiğini belirtti.
Avrupa Cephesinde Çatlak Sesler
Avrupa kanadında ise durum Washington’daki kadar net değil. Avrupa Komisyonu ve Avrupa Parlamentosu’ndan gelen açıklamalar, kıta genelindeki endişeyi gözler önüne seriyor. Avrupa Komisyonu, pazar günü yaptığı açıklamada Trump yönetiminden sonraki adımlara dair netlik beklediğini duyurdu. Blokun yürütme organı, “Anlaşma anlaşmadır” prensibiyle hareket ettiklerini ve ABD’nin Ağustos ayında imzalanan ticaret anlaşması kapsamındaki taahhütlerini yerine getirmesini beklediklerini ifade etti.
Ancak Avrupa Parlamentosu tarafında süreç daha sancılı ilerleyebilir. Avrupa Parlamentosu Ticaret Komitesi Başkanı Bernd Lange, acil bir toplantıda yaptığı değerlendirmede, Trump yönetiminin ticaret politikası hakkında ayrıntılı bilgi alana kadar Avrupa Birliği’nin ABD ile ticaret anlaşmasının onay sürecini dondurmayı önereceğini açıkladı.
Washington’daki mevcut durumu eleştiren Lange, ABD hükümeti tarafında “tam bir gümrük kaosu” yaşandığını belirterek, “Sadece cevapsız sorular ve AB ve diğer ABD ticaret ortakları için artan belirsizlik var” dedi.
Küresel Tepkiler ve Ülkelerin Pozisyonları
Yüksek Mahkeme’nin kararı ve ardından gelen açıklamalar, diğer ticaret ortaklarında da farklı yankılar buldu. Ülkelerin son duruma verdikleri tepkiler şöyle şekillendi:
- Güney Kore: Yüksek mahkeme kararının daha geniş kapsamlı ticaret anlaşmasını bozmayacağı görüşünü paylaştı.
- Hindistan: Anlaşmayı sonuçlandırmak amacıyla Washington’a yapılması planlanan ziyareti erteledi.
- Avustralya: Gelişmeler karşısında tüm seçenekleri değerlendiriyor.
- Japonya: İktidar partisinin vergilerden sorumlu üyesi Itsunori Onodera, Yüksek Mahkeme kararı ile Trump’ın gümrük vergilerinin durumunu incelediklerini belirtti.
Aşağıdaki tablo, ABD ve AB yetkililerinin sürece yaklaşımlarındaki temel farkları özetlemektedir:
| Yetkili / Kurum | Temel Mesaj | Beklenti |
|---|---|---|
| Jamieson Greer (ABD) | Anlaşmalar yürürlükte kalacak. | Ortakların sadık kalması bekleniyor. |
| Avrupa Komisyonu | “Anlaşma anlaşmadır.” | ABD’nin Ağustos taahhütlerine uyması. |
| Bernd Lange (AP) | Tam bir gümrük kaosu var. | Onay sürecinin dondurulması önerisi. |
