Washington yönetimi, 13 Mart 2026 tarihi itibarıyla küresel ticarette haksız rekabeti ve insan hakları ihlallerini önlemek amacıyla geniş çaplı bir adım attı. Aralarında Türkiye’nin de bulunduğu onlarca ülkenin, insanlık dışı koşullarda üretilen ürünlerin pazara girişini engellemede yetersiz kaldığı şüphesiyle kritik bir hukuki süreç başlatıldı.
Soruşturmanın Temel Nedeni Ne? (Ne ve Neden)
ABD Ticaret Temsilciliği (USTR) tarafından yapılan resmi duyuruya göre, 60 ticaret ortağına yönelik yeni bir inceleme devreye alındı. 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 301. Bölümü çerçevesinde yürütülecek olan bu soruşturma, ilgili ekonomilerin zorla çalıştırılan iş gücüyle üretilmiş malların ithalatını durdurma ve bu yasağı etkin bir biçimde uygulama konusundaki eksikliklerine odaklanıyor. İncelemelerin temel amacı, bu ihmallerin ABD’nin ticari faaliyetlerini olumsuz yönde etkileyip etkilemediğini resmi olarak tespit etmek.
Kimler Soruşturma Altında? (Kim)
USTR’nin yayımladığı detaylara göre, 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 301. Bölümü uyarınca başlatılan soruşturmaya dahil edilen ülkeler arasında dünyanın en büyük ekonomileri ve çeşitli bölgelerden ticaret ortakları yer alıyor.
| Kategori | Soruşturma Kapsamına Alınan Başlıca Ekonomiler |
|---|---|
| Öne Çıkan Ortaklar | Çin, Avrupa Birliği (AB), Kanada, Meksika, Brezilya, Hindistan, Japonya, Rusya, Suudi Arabistan, Güney Kore, İsviçre, Norveç, Tayvan, Birleşik Krallık, Türkiye |
Açıklamada ayrıca listenin oldukça geniş tutulduğu görülürken, şu ülkelerin de inceleme kapsamında olduğu aktarıldı: Cezayir, Angola, Arjantin, Avustralya, Bahamalar, Bahreyn, Bangladeş, Kamboçya, Şili, Kolombiya, Kosta Rika, Dominik Cumhuriyeti, Ekvador, Mısır, El Salvador, Guatemala, Guyana, Honduras, Hong Kong, Endonezya, Irak, İsrail, Ürdün, Kazakistan, Kuveyt, Libya, Malezya, Fas, Yeni Zelanda, Nikaragua, Nijerya, Umman, Pakistan, Peru, Filipinler, Katar, Singapur, Güney Afrika, Sri Lanka, Tayland, Trinidad ve Tobago, Birleşik Arap Emirlikleri, Uruguay, Venezuela ve Vietnam.
Süreç Nasıl İşleyecek ve Hedefler Neler? (Nasıl)
Konunun arka planına ilişkin değerlendirmelerde bulunan ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, küresel çapta zorla çalıştırmaya karşı genel bir fikir birliği bulunmasına rağmen, hükümetlerin bu tür ürünlerin pazara girmesini engelleyecek tedbirleri hayata geçirmede başarısız olduğunu vurguladı.
Greer, açıklamasında söz konusu haksız rekabet ortamına dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:
“Uzun süredir, Amerikan işçileri ve firmaları, zorla çalıştırmanın yarattığı yapay maliyet avantajına sahip olabilecek yabancı üreticilerle rekabet etmek zorunda kaldı.”
Ticaret Temsilcisi Greer, başlatılan bu soruşturmaların, yabancı yönetimlerin zorla çalıştırma yoluyla elde edilen ürünlerin ithalatını durdurmak için yeterli adımları atmadığını doğrulayacağını ve bu durumun Amerikan işletmeleri ile işçileri üzerinde yarattığı tahribatı ortaya koyacağını kaydetti.
Geçmişteki Benzer Adımlar Nelerdi? (Ne Zaman)
ABD yönetiminin ticaret ortaklarına yönelik bu denetim politikası, yakın zamanda atılan bir başka adımı da pekiştiriyor. Hatırlanacağı üzere USTR, kısa süre önce şu detaylara sahip bir başka süreci daha başlatmıştı:
- Tarih: 11 Mart
- Kapsam: Çin, Avrupa Birliği (AB), Meksika ve Hindistan’ın da aralarında bulunduğu 16 ekonomi.
- Gerekçe: İmalat sektöründe görülen yapısal aşırı kapasite ve üretime dayalı politikalar ve uygulamalar.
- Yasal Zemin: Yine 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 301. Bölümü.
Sürecin nasıl sonuçlanacağına dair de sinyaller veren ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, USTR tarafından yürütülecek değerlendirmelerin tamamlanmasının ardından, şayet ABD yönetimi gerekli görürse gümrük tarifelerinin veya diğer alternatif önlemlerin gündeme gelebileceğinin altını çizdi.
