Orta Doğu bölgesinde hız kesmeyen çatışmaların küresel petrol piyasalarında yarattığı yoğun baskı, Washington yönetimini fiyatları dengelemek adına alternatif stratejilere yöneltiyor. ABD Hazine Bakanı Bessent, küresel arzı rahatlatmak ve enerji fiyatlarını düşük seviyelerde tutabilmek amacıyla, daha önce Rus petrolünde uygulanan esnekliğin bir benzerini denizdeki İran petrolü için de hayata geçirebileceklerinin sinyalini verdi.
Kim ve Nerede: Hazine Bakanı Bessent’ten Fox Business Ekranında Açıklamalar
Fox Business televizyonunda katıldığı bir yayında mevcut petrol piyasasını değerlendiren Bessent, Orta Doğu eksenli krizlerin piyasa üzerindeki etkilerine dikkat çekti. Yakın zamanda sevkiyat halindeki Rus petrolü için uygulanan yaptırımları geçici süreliğine rafa kaldırdıklarını hatırlatan ABD Hazine Bakanı, benzer bir esnekliğin Tahran yönetimi için de kapıda olduğunu vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:
“Önümüzdeki günlerde, denizde bulunan İran petrolüne yönelik yaptırımları da kaldırabiliriz.”
Ne ve Neden: 140 Milyon Varillik İran Petrolü ve Piyasaya Etkisi
Bessent’in paylaştığı verilere göre, yaptırım esnekliğine konu olan denizdeki İran petrolü yaklaşık 140 milyon varil gibi devasa bir hacme ulaşıyor. Bu miktarın hesaplanma biçimine göre değişmekle birlikte, normal şartlarda tamamı Çin’e ihraç edilecek olan 10 gün ila 2 haftalık bir tedariki karşıladığı belirtiliyor. Hazine Bakanı, uygulayacakları bu hamlenin temel gerekçesini ise şu sözlerle özetledi:
“Özünde, bu kampanyayı sürdürürken önümüzdeki 10 ila 14 gün boyunca fiyatları düşük tutabilmek adına, İran varillerini bizzat İranlılara karşı kullanmış olacağız.”
Uygulanan Yaptırım Muafiyetlerinin Karşılaştırması
| Ülke/Kaynak | Miktar ve Kapsam | Güncel Durum | Süre ve Kriterler |
|---|---|---|---|
| Rusya Petrolü | Denizde mahsur kalmış petrol ve petrol ürünleri | Geçici olarak alımına izin verildi | 12 Mart’a kadar yüklenmesi şartıyla 11 Nisan’a kadar geçerli (1 aylık) |
| İran Petrolü | Yaklaşık 140 milyon varil (Denizdeki rezervler) | Önümüzdeki günlerde kaldırılması değerlendiriliyor | 10 gün ila 2 haftalık (Çin’e gidecek miktar) bir tedarike denk |
Nasıl: Masadaki Diğer Araçlar ve SPR Kararı
Enerji fiyatlarını dengede tutmak adına ABD’nin elinde kullanabileceği daha pek çok araç bulunduğunu hatırlatan Bessent, yönetim olarak aldıkları diğer önlemlere de değindi. Piyasaları dengelemek amacıyla atılan adımlar şunları içeriyor:
- Geçen hafta onaylanan karar ile 400 milyon varil hacminde, tarihin en büyük koordineli stratejik petrol rezervi (SPR) salımı devreye sokuldu.
- Fiyat artışlarını dizginlemek adına ABD’nin elinde ek opsiyonlar bulunmaya devam ediyor.
Bessent, bu opsiyonların kullanılabilirliğine dair, “ABD fiyatları düşük tutmak amacıyla tek taraflı olarak bir SPR salımı daha gerçekleştirebilir.” dedi.
Ne Zaman: Denizdeki Rus Petrolüne Sağlanan 1 Aylık Muafiyetin Detayları
Küresel çapta mevcut petrol arzının erişilebilirliğini artırmayı hedefleyen ABD yönetimi, geçen hafta denizde mahsur kalmış Rus petrolünün satın alınabilmesi için geçici bir izin protokolü yayımlamıştı. Bu karar çerçevesinde, denizdeki Rus petrolüne tam 1 aylık yaptırım muafiyeti sağlandı.
Normal şartlar altında yaptırımlar sebebiyle tamamen yasaklanmış olan Rusya menşeli petrolün ve petrol ürünlerinin satışı, gemiden boşaltılması veya teslimat süreçleri için özel bir takvim oluşturuldu. Alınan karar doğrultusunda, söz konusu ürünlerin en geç 12 Mart’a kadar bir gemiye yüklenmiş olması kriteriyle, gerekli tüm ticari işlemler 11 Nisan’a kadar serbest bırakıldı.
