Orta Doğu’da tırmanan gerilimin enerji piyasaları üzerindeki baskısını hafifletmek isteyen Avrupa Birliği (AB), karbon fiyatlandırma sisteminde kritik bir dönüşüme hazırlanıyor. Birliğin 2005 yılından bu yana uyguladığı Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kapsamında, şirketler doğaya saldıkları her bir ton karbondioksit için emisyon izni almakla yükümlü bulunuyor.
Emisyon Ticaret Sistemi ve İstikrar Mekanizması
Piyasadaki sert fiyat hareketlerini dizginlemek amacıyla kurulan “piyasa istikrar rezervi”, mevcut düzende önemli bir rol oynuyor. Mevcut prosedürler uyarınca, bu rezervde biriken ve 400 milyon ton barajını aşan tüm izinler her yıl düzenli olarak iptal ediliyordu. Ancak Avrupa Komisyonu, bu stratejiyi değiştirmeye yönelik bir taslak hazırladı.
Yeni düzenleme ile birlikte, fazla izinlerin sistemden silinmesi yerine rezervde saklanması planlanıyor. Bu hamleyle, gelecekte yaşanabilecek olası arz kısıtlamalarında bu izinlerin piyasayı dengeleyici bir enstrüman olarak kullanılması hedefleniyor. Komisyon, bu revizyonun “gelecek yıllarda olası arz sıkışıklıklarına karşı sistemi daha iyi donatacağını” belirtti.
Karbon Piyasasında Yeni ve Eski Model Karşılaştırması
| Özellik | Mevcut Uygulama | Planlanan Değişiklik |
|---|---|---|
| 400 Milyon Ton Üzeri İzinler | Her yıl iptal ediliyor | Rezervde tutuluyor |
| Arz Darboğazı Müdahalesi | Kısıtlı imkan | Rezervdeki izinlerle dengeleme |
Von der Leyen’den Küresel Dalgalanma Uyarısı
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonları sonrası enerji emtialarında, özellikle petrol ve doğalgaz fiyatlarında görülen tırmanışa dikkat çekti. Bu gelişmelerin ışığında ETS’nin güncellenmesinin şart olduğunu kaydeden Von der Leyen, üreticilere tanınan ücretsiz emisyon haklarında da kriterlerin esnetileceğini ifade etti.
Başkan Von der Leyen, Avrupa’nın fiziksel enerji arzı noktasında bir darboğazla karşı karşıya olmadığını ancak küresel çaptaki fiyat dalgalanmalarından bütünüyle muaf kalmalarının beklenemeyeceğini dile getirdi. Bu doğrultuda, piyasa istikrar mekanizmasında yapılacak değişikliklerin, küresel fiyat şoklarına karşı bir kalkan vazifesi görmesi amaçlanıyor.
