İran ile yaşanan gerilim sonrasında tırmanan enerji maliyetlerine karşı Avrupa Birliği (AB) yetkilileri, üye devletlere yönelik önemli bir ikazda bulundu. Avrupa Komisyonu, yüksek fiyatlara karşı devreye alınacak vergi indirimleri, enerji sübvansiyonları ve fiyat tavanı uygulamalarının hem kapsam hem de süre bazında kısıtlı tutulması gerektiğini önemle vurguladı.
“Etkiler tüm ekonomiye yayılabilir”
AB Enerji Komiseri Dan Jorgensen, Financial Times’a yaptığı açıklamada, politika adımlarında koordinasyon ve tedbirli bir yaklaşımın şart olduğunu ifade etti. Ekonominin bir alanında meydana gelen sarsıntıların tüm topluma sirayet edebileceği uyarısında bulunan Jorgensen, şu değerlendirmeyi yaptı: “Ekonominin bir sektöründe yaşananlar tüm topluma yayılabilir.”
ABD’nin İran’a yönelik operasyonlarının ardından Avrupa pazarında doğal gaz ve petrol fiyatlarının yaklaşık yüzde 60 oranında artış gösterdiği kaydedildi. Bu fiyat tırmanışına ek olarak, jet yakıtı ve dizel tarafında arz güvenliğine ilişkin endişeler de giderek artıyor.
Enerji Politikalarında Farklı Yaklaşımlar
Avrupa’da farklı ülkeler ve kurumlar enerji kriziyle mücadele için çeşitli stratejiler öneriyor veya uyguluyor:
| Kurum / Ülke | Önerilen veya Uygulanan Politika |
|---|---|
| AB Komisyonu | Süresi ve kapsamı sınırlandırılmış sübvansiyonlar |
| ECB (Christine Lagarde) | Geçici, hedefli ve ölçülü mali destekler |
| Almanya, İspanya, İtalya, Portekiz, Avusturya | Enerji şirketlerine “beklenmedik kâr vergisi” |
| Polonya | Akaryakıtta KDV ve ÖTV oranlarının düşürülmesi |
ECB’den enflasyon uyarısı
Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, kontrolsüz ve geniş kapsamlı devlet desteklerinin enflasyonist baskıyı artırabileceğine dikkat çekti. Politika yapıcıları rasyonel davranmaya çağıran Lagarde, önlemlerin “geçici, hedefli ve ölçülü” olması gerektiğini belirtti.
AB Ekonomi Komiseri Valdis Dombrovskis de benzer bir görüş paylaşarak, sadece acil ve kısa vadeli çözümlerin uygulanması gerektiğini savundu. Dombrovskis, aşırı kamu harcamalarının üye ülkeler için ciddi mali riskler oluşturabileceği konusunda uyardı.
Enerji şirketlerine vergi çağrısı
Krizin mali yükünü hafifletmek adına İtalya, İspanya, Almanya, Avusturya ve Portekiz’in maliye bakanları ortak bir talepte bulundu. Söz konusu ülkeler, enerji şirketlerinin mevcut süreçte elde ettiği yüksek kazançlar üzerinden AB genelinde uygulanacak bir “beklenmedik kâr vergisi” ihdas edilmesini istiyor.
Buna karşın bireysel adımlar atan Polonya, akaryakıt üzerindeki özel tüketim vergisi (ÖTV) ve KDV’yi aşağı çekerek her ay yaklaşık 1,6 milyar zloti (370 milyon euro) tutarındaki vergi gelirinden vazgeçme kararı aldı.
