Alışveriş merkezleri (AVM) sektörü, ekonomik dalgalanmalara karşı sergilediği dirençle dikkat çekmeye devam ediyor. Sektör, 2025 yılını 59 milyar dolarlık devasa bir ciro hacmiyle geride bıraktı. Düzenlenen özel bir basın toplantısıyla kamuoyuna duyurulan araştırma verileri, perakende dünyasının mevcut durumuna ve gelecekteki rotasına ışık tutuyor.
Kimler Katıldı ve Hangi Rapor Açıklandı?
AYD ile Akademetre ortaklığında hazırlanan AVM Endeksi 2025 yılı değerlendirme raporu, geniş katılımlı bir etkinlikle paylaşıldı. Toplantı; AYD Başkanı Nuri Şapkacı, AYD Başkan Yardımcısı Cem Eriç, Akademetre Research Kurucusu Halil İbrahim Zeytin ve ekonomist Fatih Keresteci’nin katılımıyla gerçekleştirildi.
Ne Oldu? Rekor Kıran Endeks ve Ciro Rakamları
Açıklanan verilere göre, 2010 baz yılı temel alınarak hesaplanan endeks, 4 bin 63 puana yükselerek nominal düzeyde tarihi bir seviyeye ulaştı. Yıllık bazda kaydedilen yüzde 30’luk artış, tüm finansal dalgalanmalara rağmen sektörün cirosal büyüme istikrarını koruduğunu gösterdi.
Bu başarı, metrekare verimliliğine de doğrudan yansıdı. Türkiye genelinde metrekare başına düşen toplam ciro, yüzde 30’luk bir yükselişle 191 bin 803 lira seviyesine ulaştı. Dikkat çeken bir diğer ayrıntı ise, ziyaretçi sayısı endeksinde yüzde 3’lük bir düşüş gözlenmesine rağmen ciro tarafında bu güçlü artışın yakalanabilmiş olmasıydı.
Nerede Gelişim Yaşandı? Anadolu’dan Güçlü Sinyal
Metrekare başına düşen ciro artışları bölgesel olarak incelendiğinde, büyümenin sadece büyük metropollerle kısıtlı kalmadığı anlaşıldı. İstanbul AVM’lerinde ciro artışı yüzde 25 oranında gerçekleşirken, Anadolu AVM’lerinde bu artış oranı yüzde 35,3’e ulaştı. Bu performans, Anadolu şehirlerindeki tüketim dinamizminin ve perakende talebinin daha güçlü bir ivme kazandığını göstererek, bölgesel ekonomik canlılık açısından önemli bir sinyal verdi.
Kategori Bazında Büyüme Liderleri
Geçen yıl bir önceki yıl ile karşılaştırıldığında, ciro endeksi bazında en yüksek performansı sergileyen alanlar tespit edildi. Değişiklik oranları aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Kategori | Ciro Artış Oranı |
|---|---|
| Giyim | %35 |
| Teknoloji | %31 |
| Yiyecek İçecek | %30 |
| Hipermarket | %30 |
| Diğer | %23 |
| Ayakkabı Çanta | %11 |
Nasıl Bir Gelecek Bekleniyor? AVM’lerde Dönüşüm İhtiyacı
Son 15 yıla bakıldığında Türkiye’deki toplam kiralanabilir AVM alanının 6 milyon metrekareden 14 milyon metrekareye ulaştığını belirten AYD Başkanı Nuri Şapkacı, toplam metrekarelerde çok büyük değişiklikler olmamasına karşın ziyaretçi sayılarında artış eğilimi olduğunu dile getirdi.
AVM’lerin yaş ortalamasının giderek arttığına ve ciddi bir dönüşüm ihtiyacı doğduğuna vurgu yapan Şapkacı, sürece dair öngörülerini şu sözlerle paylaştı:
“Markalarını optimize eden, müşteri kitlesini de iyi değerlendiren AVM’ler ön plana çıkacak. Bunun için de finansal olarak imkan gerekiyor. Önümüzdeki 10 yıl AVM’lerin değişimi konusunda çok daha fazla hareket göreceğimize inanıyorum.”
Genişleme ve Yeni Yatırımlar
Şu an faaliyette olan toplam 445 AVM bulunduğunu hatırlatan Şapkacı, yeni projelere ilişkin detayları şu ifadelerle açıkladı:
“2025’te 4 AVM açıldı. Bunların önemli kısmı geçmişte yapımı durmuş, ötelenmiş AVM’ler. Bunlar yavaş yavaş açılmaya başlıyor. 2026’da 5 AVM açılacak. AVM’si olmayan 13 ilimiz var.”
Toplantı sonrası soruları yanıtlayan Başkan, önümüzdeki yıl açılacak 5 yeni alışveriş merkezinin nerelerde konumlanacağına dair, “Açılacak AVM’ler İstanbul’da iki tane olmak üzere Ankara, Elazığ ve Muğla’da olacak.” bilgisini verdi.
Anadolu’daki AVM’lerin İstanbul’a kıyasla daha hızlı büyüdüğüne dikkat çeken Şapkacı, “AVM’ler 2025’te 59 milyar dolar ciro elde etti. 2020’den beri ciro verimliliği 17 kat arttı.” diye konuştu. Anadolu eksenli büyüme ivmesine ilişkin sorulan soruya karşılık ise, “Anadolu tarafında yukarıya doğru hep bir trend devam ediyor. Bu trendin belki geçici olacağını düşündük ama geçici değil. Ben önümüzdeki dönemde de aynı süreçte devam edeceğini düşünüyorum.” yanıtını verdi.
El Değiştiren Projeler ve Yabancı Yatırımcılar
Sanayici iş insanlarının AVM yatırımlarına gösterdiği ilgi sorulduğunda Nuri Şapkacı, pazarın el değiştirme dinamikleri üzerine şu değerlendirmeyi yaptı:
“Özellikle AVM tarafında yatırım yapan gruplar, genellikle perakende ve AVM sektörünü bilen insanlar. Ama istisnai olarak son bazı satın almalarda şunu da gördük, riskini dağıtmak isteyen iş insanları var. Bu iş insanları güvendiği bir AVM varsa, sabit bir getirisi varsa buralara yatırım yapma eğilimine girmiş durumdalar. Tabii değişim olmak zorunda. Bu AVM’leri alan yatırımcılar aynı zamanda buralarla ilgili bir planlama yapıyorlar doğal olarak. Ama en önemli konulardan biri bu, AVM’ler el değiştirirken, içerideki yabancı yatırımcıları kaybetmemeliyiz.”
Veri Ölçümünde Kapsam Genişliyor
Toplantıda söz alan Akademetre Research Kurucusu Halil İbrahim Zeytin, endeksin nasıl şekillendiğine dair metodolojik veriler sundu. Zeytin, ciro verilerinin an itibarıyla aşağıdaki 6 farklı başlık altında ölçüldüğünü belirtti:
- “giyim, aksesuar”
- “ayakkabı, çanta”
- “yiyecek, içecek”
- “teknoloji market ve elektronik eşyalar”
- “hipermarket, süpermarket ve şarküteri”
- “diğer”
Zeytin, bu yapının değişeceğini ve 2026 yılından itibaren “kişisel bakım ve kozmetik” ile “eğlence ve hobi” alanlarının da hesaplamalara dahil edileceğini açıkladı. Böylece sektör endeksi toplam 8 kategoride ölçülerek daha kapsamlı bir veri seti sunacak.
