Almanya, Fransa ve İspanya savunma bakanları, Dassault ve Airbus arasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle tıkanan projeyi kurtarmak için 11 Aralık’ta bir araya geliyor.
Avrupa savunma sanayisinin en iddialı ve maliyetli girişimi olan Gelecek Hava Muharebe Sistemi (FCAS), endüstriyel anlaşmazlıkların gölgesinde kritik bir viraja giriyor. Almanya, Fransa ve İspanya savunma bakanlarının, 100 milyar euro değerindeki yeni nesil savaş uçağı projesinin geleceğini ve mevcut tıkanıklığı görüşmek üzere 11 Aralık’ta bir araya geleceği öne sürüldü.
Fransızca kısaltması SCAF olarak da bilinen dev proje, Fransa’nın Dassault Aviation şirketi ile Airbus (Almanya ve İspanya’yı temsilen) arasında yaşanan derin görüş ayrılıkları nedeniyle çıkmaza girmiş durumda. Şirketler arasındaki gerilimin merkezinde iş paylaşımı ve değerli teknolojilerin fikri mülkiyeti konusundaki anlaşmazlıklar yer alıyor. Dassault, projenin lideri olarak kritik uçuş kontrol sistemlerini paylaşmakta isteksiz davranırken, Airbus daha eşit bir ortaklık talep ediyor.
Projenin stratejik önemi nedeniyle siyasi liderler de devreye girmiş durumda. Geçtiğimiz ay Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, projede ilerleme kaydedebilmek için özel bir görüşme gerçekleştirmiş ve savunma bakanlarına krizi çözmeleri için müdahale etme talimatı vermişti.
Finans Hattı Yorumu:
FCAS projesi, sadece bir askeri uçak üretimi değil, Avrupa’nın “stratejik özerklik” hayalinin en büyük testidir. 100 milyar euroluk bu devasa bütçe, Avrupa savunma sanayisinin ABD’ye (özellikle F-35 programına) olan bağımlılığını kırmak için masaya sürdüğü en büyük koz. Ancak Dassault ve Airbus arasındaki çekişme, ulusal sanayi çıkarlarının, Avrupa’nın ortak çıkarlarının önüne geçtiği klasik bir “Avrupa hastalığı”nı yansıtıyor. Dassault, onlarca yıllık bilgi birikimini (know-how) paylaşmak istemezken, Almanya finanse ettiği bir projede sadece “taşeron” olmak istemiyor.
Şansölye Friedrich Merz ve Cumhurbaşkanı Macron’un doğrudan müdahalesi, projenin iptal edilme lüksünün olmadığının bir göstergesi. Eğer FCAS başarısız olursa, Avrupa havacılık endüstrisi 6. nesil savaş uçağı teknolojisinde küresel yarışın gerisinde kalacak ve trilyon dolarlık pazar payını ABD ve Çin’e kaptıracaktır. 11 Aralık’taki toplantı, projenin sadece teknik değil, siyasi iradeyle devam edip etmeyeceğinin de bir göstergesi olacak. Yatırımcılar için bu süreç, Airbus ve Dassault hisseleri üzerinde kısa vadeli volatilite, uzun vadede ise devasa bir Ar-Ge bütçesinin kilidinin açılması anlamına geliyor.
