Anayasa Mahkemesi (AYM), ad değişikliği kararlarının nüfus siciline kaydedilmesinin yanı sıra Basın İlan Kurumu’na ait ilan portalında yayımlanmasını öngören yasal düzenlemeyi iptal etti. Yüksek Mahkeme, söz konusu uygulamanın kişisel verilerin korunması hakkını ihlal ettiği ve bireyler üzerinde orantısız bir yük oluşturduğu sonucuna vardı.
Mahkeme Başvurusu ve Güvenlik Kaygıları
Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesi, “adın değiştirildiği nüfus siciline kayıt ve Basın İlan Kurumunun ilan portalında ilan olunur” şeklindeki hükmün Anayasa’ya aykırı olduğunu belirterek AYM’ye başvurdu. Başvuru gerekçesinde, Basın İlan Kurumunun internet sitesindeki ilanların tüm halka açık olduğu ve bu durumun veri güvenliğini tehdit ettiği vurgulandı.
Başvuruda, isim değişikliği ilanları aracılığıyla kişinin; eski ve yeni adı, anne ve baba ismi, nüfusa kayıtlı olduğu yer ve doğum tarihi gibi hassas kişisel verilerinin herkes tarafından erişilebilir hale geldiği ifade edildi. Bu verilerin alenileşmesinin, ilgili kişinin bilgileri kullanılarak suç işlenmesine imkan tanıyabileceği dile getirildi.
AYM: İlan Süresindeki Belirsizlik Orantısız
Dosyayı esastan görüşen Yüksek Mahkeme, ilgili kuralın kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına bir sınırlama getirdiğine hükmetti. Kararda, ad değişikliğinden zarar görebilecek üçüncü kişilerin haklarının korunmasının amaçlandığı kabul edilse de, yöntemin orantısız olduğu belirtildi.
AYM kararında şu ifadelere yer verildi: “Kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına getirilen sınırlamanın meşru amaç bakımından orantılı olması gerekir. İlanın ne kadar süreyle Basın İlan Kurumunun portalında yayımlanacağına ilişkin olarak herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu itibarla ad değişikliğine ilişkin kararın süresiz bir şekilde ilan edilmesinin, kişisel verileri herkesçe bilinir hale gelen kişinin menfaatleri üzerinde ağır sonuçlar meydana getirebilecektir. Ad değiştirme kararlarının zarar görecek kişilerin menfaatlerinin korunması amacıyla ilanla duyurulmasında kamu yararı bulunmakta ise de söz konusu kararın süresiz bir şekilde ilan edilmesinin kişisel verileri herkesçe bilinir hale gelen kişinin menfaatleri üzerinde orantısız sonuçlar meydana getirebilecektir.”
İptal Kararının Detayları
Aşağıdaki tablo, mahkemenin iptal gerekçelerine dair temel unsurları özetlemektedir:
| Kriter | Tespit Edilen Durum |
|---|---|
| Hukuki Gerekçe | Kişisel verilerin korunmasını isteme hakkının ihlali. |
| İlan Süresi | İlanın ne kadar süre yayında kalacağına dair yasal düzenleme eksikliği. |
| Risk Faktörü | Kimlik ve aile bilgilerinin süresiz şekilde kamuya açık kalması. |
| Karar Etkisi | İptal hükmü 9 ay sonra yürürlüğe girecek. |
Kararın sonuç bölümünde, “Sınırlamanın orantılı olması gerekir” ilkesine dikkat çeken Anayasa Mahkemesi, yasal boşluğun giderilmesi için iptal hükmünün yürürlüğe girmesi için 9 aylık bir süre tanıdı.
