Ankara Ticaret Odası (ATO) Yönetim Kurulu Başkanı Gürsel Baran, Avrupa Birliği’nin (AB) küresel dinamiklere bağlı olarak yeniden şekillendirdiği ticaret politikalarının, Türkiye ekonomisi üzerinde yaratabileceği sarsıcı etkilere karşı uyarılarda bulundu. ATO’nun 29. Dönem Şubat Ayı Olağan Meclis Toplantısı kürsüsünden seslenen Baran, AB’nin Hindistan ile imzaladığı Serbest Ticaret Anlaşması (STA) ve Mercosur Bloğu ile süregelen müzakerelerin, yerli üretici ve ihracatçının rekabet gücünü zayıflatma riski taşıdığını dile getirdi.
Küresel Baskılar ve AB’nin Yeni Yol Haritası
Baran, mevcut konjonktürde Avrupa Birliği ekonomisinin çoklu krizlerin baskısı altında olduğunu belirtti. Özellikle ABD’nin ekonomik güvenliği merkeze alan korumacı yaklaşımı, Çin’in teknolojideki önlenemez yükselişi ve Ukrayna-Rusya savaşının getirdiği zorluklar, Brüksel’i yeni arayışlara itiyor. ATO Başkanı, AB’nin bu baskıları hafifletmek ve Çin’e olan bağımlılığını dengelemek adına “stratejik çeşitlendirme” politikasına yöneldiğini vurguladı.
Baran, bu yeni stratejinin temel sacayaklarını şu maddelerle özetledi:
- Yaklaşık 20 yıldır devam eden müzakerelerin sonuçlandırılarak Hindistan ile STA imzalanması.
- Latin Amerika açılımı kapsamında Mercosur ile anlaşma aşamasına gelinmesi.
- Sanayinin ABD’ye kaymasını önleyecek alternatif üretim üsleri arayışı.
Konuya ilişkin değerlendirmesinde Baran, “Avrupa artık riskleri dağıtan bir ticaret mimarisi kurmaya çalışıyor. Bu gelişmeler, özellikle Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın devreye girdiği bir dönemde bizim için daha da kritik hale geliyor” ifadelerini kullandı.
Hindistan ve Mercosur Anlaşmaları Neden Riskli?
ATO Başkanı, Gümrük Birliği anlaşmasının getirdiği yükümlülükler nedeniyle, Türkiye’nin masada olmadığı anlaşmalardan dolaylı olarak zarar görebileceğine işaret etti. Baran’ın dikkat çektiği en büyük tehlike, Hindistan menşeli ürünlerin AB üzerinden Türkiye pazarına sıfır gümrükle giriş yapabilme ihtimali oldu. Buna karşılık, Türk ihracatçısının Hindistan pazarında yüksek gümrük duvarlarıyla karşılaşmaya devam edeceğini vurguladı.
Baran ayrıca, Güney Amerika ülkelerini kapsayan Mercosur ile yapılacak olası bir anlaşmanın, ucuz hammadde ve tarım ürünleri girişiyle Türk tarım ve sanayi sektörünü fiyat rekabetinde zorlayacağını belirtti.
Olası Ticaret Anlaşmalarının Türkiye’ye Etkileri
| Anlaşma Tarafı | Olası Riskler ve Tehditler |
|---|---|
| Hindistan (STA) | AB sermayesi için Türkiye’ye alternatif bir üretim üssü olma riski ve ürünlerin Türkiye’ye gümrüksüz girişi. |
| Mercosur Bloğu | Güney Amerika’dan gelecek ucuz tarım ürünleri ve hammaddelerin yerli üreticinin rekabet gücünü kırması. |
Gümrük Birliği ve Vize Sorunu: “Tek Taraflı Yapı Olamaz”
Konuşmasında Gümrük Birliği’nin güncellenmesi sürecine de değinen Baran, tarım ve hayvancılık sektörlerinin de anlaşma kapsamına alınması yönündeki revizyon taleplerinin masada olduğunu hatırlattı. Ancak ticari ilişkilerin ötesinde, iş insanlarının yaşadığı vize sorunlarına sert tepki gösterdi.
Türkiye ile AB ilişkilerinin denge temelinde ilerlediğini ve tek taraflı bir yapının sürdürülemez olduğunu belirten Baran, şu çarpıcı değerlendirmeyi yaptı:
“Malların serbest dolaşabildiği yerde, o malı üretene aynı hakkın tanınmaması kabul edilemez. Türkiye-AB ilişkileri denge temelinde ilerlemiştir, bundan sonra da tek taraflı bir yapı söz konusu olamaz.”
