Gaziantep Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sibel Bayıl, biber atıklarını ekonomik değere dönüştüren yerli ve inovatif kapsaisin üretim yönteminin ticarileşme aşamasına geldiğini duyurdu. Savunma sanayiinden hayvancılığa, kozmetikten ilaç sektörüne kadar pek çok farklı alanda temel ham madde olan kapsaisinin, Türkiye için kritik bir ithal ikamesi ürünü olması hedefleniyor. Bayıl, halihazırda büyük oranda yurt dışından tedarik edilen bu maddenin yerli imkanlarla üretilmesinin stratejik önemine vurgu yaptı.
Kapsaisin Üretiminde Hammadde Kaynağı: Biber Atıkları
Aynı zamanda Güneydoğu Kimyagerler Derneği Denetleme Kurulu Üyesi olan Prof. Dr. Sibel Bayıl, kapsaisinin biberin temel etken maddesi (sekonder metabolit) olduğunu belirtti. Özellikle Gaziantep’in İslahiye ve Nurdağı ilçelerinde yetiştirilen biberlerin posa, sap ve çekirdek gibi atık kısımlarından yüksek verimlilikle bu maddenin elde edilebileceğini ifade eden Bayıl, ürünün çok yönlü kullanımına değindi. Kapsaisin, güvenlik güçlerinin kullandığı biber gazının temel bileşeni olmasının yanı sıra, ilaç sanayiinde farmakolojik bir ajan, hayvancılıkta ise kritik bir yem katkı maddesi olarak işlev görüyor.
İthalat Bağımlılığını Azaltacak Üç Temel Alan
Kapsaisin üretiminin Türkiye ekonomisi için taşıdığı potansiyele işaret eden Bayıl, şu değerlendirmelerde bulundu: “Bu yerli kapsaisin üretimi, üç ana alanda Türkiye için ithal ikamesi potansiyeli taşıyor. Birincisi savunma sanayii (biber gazı). Kapsaisin, emniyet güçlerince kullanılan biber gazının ana ham maddesidir ve şu anda yurt dışından ithal edilmektedir. İkincisi hayvancılık (yumurta sarısı rengi). Yumurta çiftliklerinde, yumurta sarısının rengini iyileştirmek için her tavuk başına 0.25 gram kapsikum (kapsaisin) kullanılmaktadır. Bu ürün de İspanya, İtalya veya Çin’den ithal edilmektedir. Üçüncüsü ilaç ve kozmetik sanayii; kapsaisin, ilaçlarda (ağrı bantları vb.) ve kozmetik ürünlerinde etken madde olarak da kullanılmaktadır.”
| Kullanım Alanı | Temel İşlev | Mevcut Tedarik Durumu |
|---|---|---|
| Savunma Sanayii | Biber gazı ana ham maddesi | Yurt dışından ithal |
| Hayvancılık | Yumurta sarısı renk iyileştirici | İspanya, İtalya, Çin (İthal) |
| İlaç ve Kozmetik | Ağrı bantları ve kozmetik etken madde | Dışa bağımlı tedarik |
Devlet Teşviki ve Sürdürülebilir Tedarik Zinciri
Bu yatırımın bölgesel kalkınma planlarında öncelikli sırada yer aldığını hatırlatan Prof. Dr. Sibel Bayıl, “9 Temmuz’da Resmî Gazete’de yayımlanan teşvik programında Gaziantep için ilk sırada yer alması, bu yatırımın stratejik önemini açıkça göstermektedir” açıklamasında bulundu. Hammadde tedariğinin sürekliliği için de somut adımlar atıldığını belirten Bayıl, 2025 yılında İpekyolu Kalkınma Ajansı desteğiyle hayata geçirilecek “So Green” projesi sayesinde biber atıklarının sistemli bir şekilde toplanacağını ve üretim sürecinin güçlendirileceğini bildirdi.
Teknopark’ta Pilot Tesis Hazırlığı
Projenin gelecek hedeflerine dair bilgiler paylaşan Bayıl, önceliğin Teknopark bünyesinde bir pilot tesis faaliyete geçirmek olduğunu kaydederek, “500 kilogram kapasiteli bir tesisle üretimi optimize edip doğrudan pazara girebiliriz” dedi. Gaziantep’in sanayi dönüşümünde teknoloji odaklı üretimin kaçınılmaz olduğuna dikkat çeken Bayıl, şu ifadeleri kullandı:
“Ülkemizde olduğu gibi Gaziantep’in klasik üretim modeli artık sınırlarına ulaştı. Katma değeri yüksek, teknoloji odaklı üretime geçmek zorundayız. Biber atıklarından kapsaisin üretimi yalnızca ekonomik değil, çevresel açıdan da önemli. Atığı değere dönüştüren sürdürülebilir bir model geliştirdik. Sanayicilerimizi kısa vadeli kazançtan ziyade uzun vadeli stratejik yatırımlara davet ediyoruz.”
Bayıl ayrıca projenin önemini vurgulayan şu üç temel noktayı paylaştı:
- “Proje, ithalata bağımlılığı bitirecek stratejik bir güç olacak”
- “Proje, teşvik kapsamında yer alıyor”
- “Atığı değere dönüştüren sürdürülebilir bir model geliştirdik”
