Küresel ticaret ağları ve insani yardım koridorları, son yılların en büyük lojistik darboğazlarından biriyle karşı karşıya kaldı. Birleşmiş Milletler (BM) Dünya Gıda Programı (WFP) Tedarik Zinciri Direktörü Corinne Fleischer, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan krizin, küresel çapta gıda sevkiyatlarını ciddi şekilde sekteye uğrattığını ve maliyetleri tırmandırdığını açıçladı.
Pandemi ve Savaş Sonrası En Büyük Lojistik Aksama
Cenevre’de düzenlenen haftalık basın toplantısına video konferans yöntemiyle katılan Corinne Fleischer, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik gerçekleştirdiği saldırıların ardından Hürmüz Boğazı’nda patlak veren krizin boyutlarına dikkat çekti. Fleischer, bu durumun Covid-19 salgını ve Rusya-Ukrayna Savaşı‘nın başlangıcından bu yana görülen en şiddetli tedarik zinciri bozulması olduğunu vurguladı. Yaşanan gerilimin, WFP’ye ait 70 bin ton gıdanın sevkiyatını doğrudan etkilediği bilgisi paylaşıldı.
Hürmüz Boğazı ile bağlantılı olarak geniş bir alana yayılan aksaklıkların, limanlarda büyük bir yığılmaya neden olduğunu belirten Fleischer, “Bu durum, gemilerin limanlarda sıkışıp kalmasına, limanlara yanaşamamasına, limanlardan ayrılamamasına ve konteynerlerin boşaltılamamasına yol açan, küresel tedarik zincirinde büyük bir aksamaya neden olan bir etkiye sahip” ifadelerini kullandı.
Lojistik Maliyetler ve Gecikmeler Katlanıyor
Krizin etkilerinin sadece Orta Doğu ile sınırlı kalmadığını hatırlatan BM yetkilisi, güvenlik gerekçesiyle gemilerin rotalarını Afrika kıtasının güneyine çevirmek zorunda kaldığını aktardı. Bu zorunlu rota değişikliğinin nakliye sürelerine yaklaşık 25 ila 30 gün eklediği, operasyonel maliyetleri ise yüzde 15 ila 25 oranında artırdığı kaydedildi.
Krizin Operasyonel ve Mali Tablosu
Aşağıdaki tablo, Hürmüz Boğazı’ndaki krizin lojistik ve insani yardım operasyonları üzerindeki somut etkilerini özetlemektedir:
| Kategori | Etki / Veri |
|---|---|
| Nakliye Süresindeki Artış | 25 – 30 Gün |
| Lojistik Maliyet Artışı | %15 – %25 |
| Etkilenen WFP Gıda Miktarı | 70.000 Ton |
| Sağlanan Maliyet Tasarrufu | 1,5 Milyon Dolar |
Açlık Tehlikesi ve Finansman Sorunları
WFP’nin krizin etkilerini hafifletmek için yoğun bir diplomasi yürüttüğünü söyleyen Fleischer, öncelikli kargo erişimi ve ek ücret muafiyetleri için görüşmelerin sürdüğünü belirtti. Direktör, “Şu ana kadar yaklaşık 1,5 milyon dolarlık maliyet tasarrufu sağladık” diyerek yürütülen müzakerelerin sonuçlarına değindi.
Ancak insani ihtiyaçların her geçen gün arttığı uyarısında bulunan Fleischer, dünya genelindeki gıda güvenliği riskine dair karanlık bir tablo çizdi: “Tahminlerimize göre, hazirana kadar 45 milyon daha fazla insan şiddetli açlık çekecek.” Artan ihtiyaçlar ve tırmanan maliyetlerin yanı sıra, insani yardım operasyonlarına ayrılan finansmanın yetersiz kalması, ihtiyaç sahiplerine ulaşma noktasında ciddi engeller teşkil ediyor.
