Gübre talebindeki çöküş, bakır izabe tesislerinin en önemli yan ürün gelirini yok etti. Negatif işlem ücretleri ve yüksek hammadde maliyetleriyle birleşen bu durum, küresel arz için risk oluşturuyor.
Dünya bakır üretiminin yarısından fazlasını gerçekleştiren Çin’in dev izabe endüstrisi, beklenmedik bir yan ürün kriziyle boğuşuyor. Danışmanlık şirketi SMM Information & Technology Co.’ya göre, bakır eritme işleminin önemli bir yan ürünü olan sülfürik asit fiyatlarındaki sert düşüş, izabe tesislerinin kârlılığını eriterek üretimlerini kısmalarına neden olabilir.
Krizin Anatomisi
| Kategori | Durum / Gelişme |
| Sektör | Çin Bakır İzabe Endüstrisi |
| Ana Sorun | Sülfürik asit fiyatlarındaki sert düşüş (Ana gelir kaynaklarından biri) |
| Tetikleyici Neden | Gübre talebinin zayıflaması (Sülfürik asit gübre üretiminde kullanılıyor) |
| Diğer Baskılar | Negatif spot işlem ücretleri, yüksek hammadde maliyetleri |
| Potansiyel Sonuç | Çin’in rafine bakır üretimini düşürmesi, küresel arz daralması riski |
Gübre Talebi Düştü, İzabe Tesisleri Vuruldu
Eylül ayından bu yana gübre talebinde yaşanan zayıflama, sülfürik asit fiyatlarında bir çöküşe neden oldu. Bakır izabe tesisleri, cevheri eritirken ortaya çıkan sülfürik asidi satarak önemli bir yan gelir elde ediyordu. Ancak bu gelirin ortadan kalkması, zaten sıkı bir pazarda faaliyet gösteren tesislerin maliyet baskısını artırdı.
SMM’in raporuna göre, Çinli izabe tesisleri şu anda dörtlü bir kıskaç altında:
-
Düşen yan ürün (sülfürik asit) gelirleri.
-
Negatif spot işlem ücretleri (Cevheri rafine bakıra dönüştürmek için para kaybetmeleri).
-
Yüksek bakır konsantresi (hammadde) maliyetleri.
-
Beklenen rafine bakır üretim düşüşü.
SMM, bu zorlukların bir araya gelmesinin eritme tesislerinin çalışma kapasitelerini düşüreceği ve üretimi azaltacağı konusunda uyarıda bulunuyor.
Yılın ilk yarısında rekor düzeyde bakır üretimi gerçekleştirerek küresel rekabeti yoğunlaştıran Çinli devlerin, piyasa koşulları iyileşmezse faaliyetlerini kısmak zorunda kalması, küresel bakır arzı için ciddi bir risk oluşturuyor.
Finans Hattı Yorumu:
Bu gelişme, küresel emtia piyasalarının ne kadar karmaşık ve birbirine bağlı olduğunun mükemmel bir örneğidir. Bu, sadece bir bakır haberi değil; aynı zamanda bir tarım, kimya ve lojistik haberidir.
-
“Yan Ürün” Ekonomisinin Önemi: Piyasalar genellikle ana ürüne (bakır) odaklanır, ancak bu olay, sülfürik asit gibi “yan ürünlerin” izabe tesislerinin kârlılığı ve dolayısıyla üretim kararları üzerinde ne kadar hayati bir rol oynadığını gösteriyor. Gübre pazarındaki bir yavaşlama, doğrudan küresel bakır arzını tehdit edebiliyor.
-
Negatif İşlem Ücretleri = Arz Sinyali: İzabe tesislerinin bakır cevherini işlemek için ücret almak yerine üzerine para ödemeyi kabul ettiği “negatif işlem ücretleri” (TC/RCs), piyasada hammadde (bakır konsantresi) sıkıntısı olduğunun en net işaretidir. Bu durum, maden arzının izabe kapasitesinin gerisinde kaldığını gösterir.
-
Küresel Bakır Piyasası İçin Potansiyel “Boğa” Sinyali: Çin, dünya bakır arzının vanası konumundadır. Eğer Çinli devler, kârsızlık nedeniyle üretimlerini kısmaya başlarsa, bu durum küresel bakır arzını daraltarak bakır fiyatları (LME Copper) üzerinde yukarı yönlü bir baskı yaratma potansiyeli taşır. Elektrikli araçlar, yenilenebilir enerji ve altyapı yatırımları nedeniyle zaten güçlü olan bakır talebi, olası bir arz daralmasıyla birleştiğinde, fiyatlarda sert bir yükseliş görülebilir.
-
Enflasyon Riski: Bakır, “Dr. Copper” olarak da bilinen, küresel ekonominin sağlığı için bir öncü göstergedir ve sanayinin en temel girdilerinden biridir. Bakır fiyatlarındaki bir artış, kablolardan elektronik cihazlara, inşaattan otomotive kadar her alanda maliyetleri artırarak küresel enflasyonist baskıları yeniden canlandırabilir.
Piyasalar, Çin’den gelecek olan izabe tesislerinin üretim verilerini ve sülfürik asit fiyatlarının seyrini önümüzdeki dönemde çok daha yakından izleyecektir. Bu “gözden kaçan” kimyasalın fiyatı, küresel bakır piyasasının ve dolayısıyla küresel ekonominin geleceği hakkında önemli ipuçları taşıyor.
