Geçen hafta başlayan dövize yönelim bu hafta 2.2 milyar dolarlık artışla devam etti. Parite etkisinden arındırılmış verilerde, şirketlerin 1.3 milyar dolarlık net alım yapması dikkat çekti.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanan haftalık para ve banka istatistikleri, yurt içi yerleşiklerin dövize olan talebinin güçlenerek devam ettiğini gösterdi. 19 Eylül ile sona eren haftada Döviz Tevdiat Hesapları (DTH), bir önceki haftaya göre 2 milyar 156 milyon dolar daha artarak 203 milyar 710 milyon dolara yükseldi. Bu, geçen hafta başlayan dolarizasyon eğiliminin ikinci haftasında da sürdüğünü teyit etti.
Döviz Mevduatlarındaki Haftalık Değişim (Milyon Dolar)
| Kategori | 19 Eylül Haftası | Önceki Hafta | Haftalık Değişim |
| Toplam DTH | 203.710 | 201.554 | +2.156 |
| Gerçek Kişiler (Bireyler) | 125.304 | 124.590 | +714 |
| Tüzel Kişiler (Şirketler) | 78.407 | 76.964 | +1.443 |
| Parite Etkisinden Arındırılmış Değişim | – | – | +1.217 |
Şirketler Alıma Öncülük Etti, Vatandaş Takip Etti
TCMB verilerine göre, 19 Eylül haftasında dövize olan talebin lokomotifi tüzel kişiler (şirketler) oldu. Şirketlerin döviz mevduatları bir haftada 1 milyar 442 milyon dolar artarak 78,4 milyar dolara fırladı. Gerçek kişilerin (bireylerin) döviz mevduatları da bu trende katılarak 713 milyon dolarlık bir artışla 125,3 milyar dolara ulaştı.
Parite Etkisinden Arındırılmış Gerçek Alım 1.2 Milyar Dolar
Dolar dışındaki para birimlerinin parite etkisinden arındırılmış verileri, TL’den dövize net geçişin ne kadar güçlü olduğunu gözler önüne serdi. Parite etkisinden arındırıldığında, yurt içi yerleşiklerin toplam yabancı para mevduatında 1 milyar 217 milyon dolarlık net bir artış yaşandı.
Bu verinin detayları ise ilginç bir ayrışmaya işaret etti:
-
Gerçek kişilerin döviz mevduatı parite etkisinden arındırıldığında 76 milyon dolar azaldı. Bu, vatandaşların dövizden çıkışının sınırlı da olsa sürdüğünü ancak ellerindeki Euro, Sterlin gibi para birimlerinin dolara karşı değer kazanmasının toplam mevduatı artırdığını gösteriyor.
-
Tüzel kişilerin döviz mevduatı ise parite etkisinden arındırıldığında 1 milyar 294 milyon dolarlık devasa bir artış kaydetti. Bu, şirketlerin net bir şekilde ve büyük bir montanla TL’den dövize geçtiğini teyit etti.
Finans Hattı Yorumu:
Üst üste iki hafta boyunca DTH’larda görülen toplam 5 milyar dolara yakın bu artış, ekonomi yönetimi için ciddi bir uyarı ve alarm sinyalidir. “Ters dolarizasyon” sürecinin şimdilik durduğu, hatta yerini yeniden dolarizasyona bıraktığı açıkça görülüyor.
Parite etkisinden arındırılmış verilerdeki ayrışma, hikayenin ana aktörünün kim olduğunu net bir şekilde ortaya koyuyor: Şirketler (Tüzel Kişiler).
Vatandaşlar tarafında panik havası olmasa da, şirketlerin 1.3 milyar dolarlık net döviz alımı yapması, birkaç önemli nedene bağlanabilir:
-
Güven Erozyonu ve Beklenti Yönetimi: Reel sektör, uygulanan sıkı para politikasının sürdürülebilirliği, kurun geleceği veya enflasyonla mücadeledeki başarı konusunda endişeler taşıyor olabilir. Bu da onları, riskten korunmak için dövize yöneltmiş olabilir.
-
İthalat ve Borç Ödemeleri: Yaklaşan ithalat ödemeleri veya vadesi gelen dış borçlar için şirketlerin döviz biriktirmeye başlaması da bu talebin arkasındaki en önemli nedenlerden biri olabilir.
-
Alternatifsizlik: Yüksek faize rağmen, reel sektörün krediye erişimdeki zorluklar ve yavaşlayan iç talep nedeniyle TL’de kalmanın getirisini yeterince cazip bulmaması ve dövizi daha güvenli bir liman olarak görmesi de bir diğer olası neden.
Bu veriler, geçen hafta Merkez Bankası’nın rezervlerinde görülen düşüşü de büyük ölçüde açıklıyor. TCMB, muhtemelen bu güçlü döviz talebini karşılamak için piyasaya yeniden satıcı olarak müdahale etmek zorunda kaldı. Ekonomi yönetiminin ve TCMB’nin, özellikle reel sektörün güvenini yeniden kazanmaya ve dövize olan bu talebi frenlemeye yönelik atacağı adımlar, önümüzdeki dönemin en kritik gündem maddesi olacaktır. Bu trendin devam etmesi, hem kur hem de faizler üzerinde istenmeyen bir baskı yaratma potansiyeli taşır.
