Yılın ilk çeyreğinde küresel emtia piyasaları, tırmanan jeopolitik tansiyonun etkisiyle oldukça hareketli ve ürün bazlı ayrışmaların yaşandığı bir süreçten geçti. ABD ve İsrail ile İran arasındaki krizin derinleşmesi, farklı varlık gruplarında zıt yönlü fiyat hareketlerini tetikledi. Savaşın beraberinde getirdiği lojistik aksamalar ve arz güvenliğine dair endişeler enerji ile tarım ürünlerini yukarı taşırken, dolar endeksindeki güçlenme baz metaller üzerinde baskı kurdu.
Değerli Metallerde Zirve ve Sert Geri Çekilme
Ocak-Mart döneminde ons altın %8,2, gümüş ise %5,7 oranında değer kazanarak yatırımcısını sevindirdi. Ancak aynı dönemde platin %4,6, paladyum ise %7,3 değer kaybetti. Altın fiyatları 5 bin 598,09 dolar seviyesini test ederek tarihi bir rekor kırdıktan sonra 4 bin 99,52 dolara kadar geriledi. Benzer şekilde gümüş 121,7 dolar ile zirveyi gördükten sonra son ayların en düşük seviyesi olan 61 dolara kadar indi.
Petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyonu tetikleyeceği korkusu, tahvil faizlerini yukarı çekerken ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz indirimlerinde aceleci olmayacağı beklentisi mart ayında değerli metallerde sert satışları getirdi. Buna rağmen, yılın ilk iki ayındaki güçlü performans genel tabloyu pozitif tuttu. Ayrıca ABD’nin Grönland’ı satın alma isteği nedeniyle Avrupa ile yaşadığı gerilim, merkez bankalarının fiziki alımları ve COMEX stoklarındaki azalış gümüş ve altına olan ilgiyi canlı tuttu. Gümüş, endüstriyel kullanım talebi ve yatırımcıların tarife risklerine karşı ABD’ye yönelmesiyle destek buldu.
Baz Metallerde Arz ve Talep Dengesi
Sanayi metallerinde karmaşık bir seyir izlendi. Doların güçlenmesi bakır fiyatlarını %0,2, kurşunu %11,3 ve nikeli %2,5 aşağı çekerken; alüminyum ve çinko tarafında yükselişler görüldü.
| Emtia Grubu | Ürün | Değişim (%) |
|---|---|---|
| Baz Metaller | Alüminyum | +%18,3 |
| Baz Metaller | Çinko | +%16,7 |
| Enerji | Brent Petrol | +%47,2 |
| Enerji | Doğal Gaz (TTF) | +%96,2 |
| Tarım | Buğday | +%21,5 |
Alüminyumdaki yükselişin temel nedeni arz endişeleri oldu. Küresel üretimin merkezlerinden biri olan Basra Körfezi’ndeki gerilim ve Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat sorunları ihracatı kısıtladı. BAE merkezli Emirates Global Aluminium şirketine ait Et-Tavila tesisinde meydana gelen hasar, piyasada arz fazlasının açığa dönüşebileceği korkusunu körükledi. Öte yandan Çin’deki stok artışları çinko fiyatlarını baskılasa da genel çeyrek verisi yükseliş yönlü oldu. Endonezya’nın nikel üretim kotalarını esnetebileceği haberi ise bu metalde düşüşe yol açtı.
Enerji ve Tarım Emtialarında Ralli
Enerji sektörü ilk çeyreğin en çok kazandıran gruplarından oldu. Brent petrol %47,2 artarak 119,50 doları test ederken, WTI ham petrol %76,6 değer kazandı. Avrupa’daki TTF doğal gaz kontratları ise tam %96,2 oranında rekor bir artış gösterdi. Hürmüz Boğazı’ndaki trafik aksamaları ve Katar’ın LNG üretimini durdurması küresel arzı sekteye uğratarak fiyatları tırmandırdı.
Enerji maliyetlerindeki bu sıçrama, gübre ve lojistik giderleri üzerinden tarım ürünlerine de doğrudan yansıdı. Chicago Ticaret Borsası verilerine göre buğday %21,5, mısır %4, pirinç %11,4 ve soya fasulyesi %11,8 yükseldi. Buğday fiyatları 6,4175 dolar ile son dönemin en yüksek seviyesine ulaştı. Petrol fiyatlarındaki artış mısırda biyoyakıt talebini artırırken, gübre maliyetleri soya fasulyesi fiyatlarını yukarı itti.
Gıda Ürünlerinde Farklı Senaryolar
ICE emtia borsasında kahve fiyatları Brezilya’daki yağış beklentileriyle %14,3 gerilerken, şeker %3,4 ve pamuk %8,9 değer kazandı. Teksas’taki kuraklık pamuk fiyatlarını destekleyen ana unsur oldu. Dönemin en dikkat çekici düşüşü ise %45,6 ile kakao cephesinde yaşandı; Batı Afrika’daki verimli hasat beklentisi ve zayıflayan talep kakao fiyatlarını aşağı çekti.
