Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) mal ticaretindeki gidişatı, yüksek politika belirsizlikleri ekseninde yeniden şekilleniyor. Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings tarafından yayımlanan güncel değerlendirmelere göre, bu belirsizlik ortamının 2026 yılı sonuna kadar ülke ticaretine yön vermeye devam etmesi öngörülüyor.
Ne Oluyor? Tedarik Zincirlerinde Yeniden Hizalanma
Küresel ticaretteki gümrük tarifeleri ve tedarik zincirlerindeki yeni yapılanmalar, sektörler ile eyaletler arasındaki makası giderek açıyor. Fitch Ratings açıklamasında, bu iki uçlu ekonomik ayrışmaya dikkat çekilerek şu ifadelere yer verildi:
“Yapay zeka ile bağlantılı sermaye harcamalarından fayda sağlayan eyaletler daha güçlü ticaret ivmesi gösterirken, gümrük vergilerine duyarlı otomotiv tedarik zincirlerine daha fazla maruz kalan eyaletler geride kalıyor.”
Neden? Yapay Zeka Talebi ve Otomotivdeki Daralma
Raporda sunulan 2025 yılı verileri, ithalat rakamlarındaki dalgalanmanın altında yatan temel nedenleri gözler önüne seriyor. İthalat dinamiklerinde öne çıkan sektörel değişimler şunlardır:
- Elektrikli Olmayan Makineler: Yıllık bazda yüzde 25‘lik sıçramayla ana ticaret kategorileri arasında en yüksek büyüme hızına ulaştı.
- Elektrikli Makineler ve Elektronik: Yıllık yüzde 6 oranında artış kaydetti. Bu yükselişin; bilgi işlem altyapısı, yarı iletken bağlantılı ekipmanlar ve yapay zekaya dayalı diğer sermaye mallarına yönelik güçlü talepten kaynaklandığı belirtildi.
- Otomotiv ve Yedek Parça: İthalat kalemleri arasında en net zayıflık gösteren alan oldu ve yıllık bazda yüzde 14 oranında geriledi.
Nerede ve Nasıl? Eyaletlerin Karşılaştırmalı Performansı
Sektörel bazdaki bu keskin farklılıklar, eyaletlerin dış ticaret verilerine de doğrudan yansıdı. Yapay zeka ve makine döngüsünden beslenen eyaletlerde ithalat rekor seviyelerde artarken, otomotiv merkezli ekonomiler küçülme yaşadı.
| Eyalet | Genel İthalat Değişimi (Yıllık) | Otomotiv / Parça İthalatı Değişimi | Baskın Etken |
|---|---|---|---|
| Nevada | +%92 | – | Yapay Zeka / Teknoloji |
| Arizona | +%36 | – | Yapay Zeka / Teknoloji |
| New Mexico | +%34 | – | Yapay Zeka / Teknoloji |
| Texas | +%4 | – | Makine Döngüsü |
| California | -%1 | -%14 | Otomotiv Zayıflığı |
| Tennessee | -%1 | -%24 | Otomotiv Zayıflığı |
| Michigan | -%3 | -%7 | Otomotiv Zayıflığı |
İthalattaki bu bölgesel uçurum ihracat cephesinde de benzer bir senaryo yarattı. Michigan, Tennessee, Ohio ve Illinois gibi otomotiv sektörünün belkemiği konumundaki eyaletlerin ihracat rakamlarında gerileme gözlemlendi. Diğer taraftan, Texas ülkenin en büyük ihracatçı eyaleti olma unvanını korudu. New York ise güçlü bir ihracat artışı kaydetse de, raporda bu sıçramanın geniş tabanlı bir sektör gücünden ziyade ağırlıklı olarak altın ve kıymetli metaller ticaretine dayandığına dikkat çekildi.
Kim Ne Dedi? Fitch Cephesinden Politika Belirsizliği Uyarısı
Fitch Ratings ABD Ekonomik Araştırmalar Başkanı Olu Sonola, rapordaki veriler ışığında yaptığı değerlendirmede bölgesel yansımaların altını çizdi. Sonola’nın açıklaması şu şekilde oldu:
“Eyaletlerin ticaret performansındaki artan ayrışma, gümrük vergilerinin etkilerinin artık bölgesel ticaret sonuçlarına daha doğrudan yansıdığını gösteriyor.”
Sonola ayrıca, yapay zeka bağlantılı yatırımlardan pay alan eyaletlerin ekonomik dalgalanmalara karşı çok daha sağlam bir duruş sergilediğini, buna karşılık otomotiv tedarik zincirine bağımlı eyaletlerin ise mevcut politika belirsizlikleri karşısında ciddi bir kırılganlık taşıdığını vurguladı.
