Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings tarafından yayımlanan en güncel analizler, Türkiye’nin sıkı para politikası uygulamalarına geçiş yapmasına rağmen, gelişmekte olan piyasalar genelinde kredi genişlemesinin ana motoru olduğunu ortaya koydu.
Raporun Kapsamı ve Veri Seti: Kimler İncelendi?
Fitch Ratings, 2025’in ilk yarısına ait finansal sonuçlarla revize ettiği “Gelişen Piyasalar En Büyük Bankalar İzleme Raporu”nu kamuoyuyla paylaştı. Söz konusu çalışma, küresel ölçekte devasa bir ekonomik büyüklüğü mercek altına alıyor.
Raporun metodolojisi ve kapsamına dair öne çıkan detaylar şunlardır:
- Toplam Büyüklük: Aktif büyüklüğü toplamda 48 trilyon doları aşan finansal yapılar incelendi.
- Katılımcı Sayısı: Sermaye piyasalarından yoğun borçlanma yapan 142 büyük gelişen piyasa bankası analiz edildi.
- Endeks Uyumu: İncelenen bankaların, JPMorgan Chase & Co.’nun Kurumsal Gelişen Piyasalar Tahvil Endeksi (CEMBI) kapsamındaki kurumlarla büyük oranda örtüştüğü belirtildi.
- Yeni Eklemeler: Güncelleme ile birlikte veri setine yedi yeni bankanın daha dahil edildiği aktarıldı.
Raporda ayrıca bankaların son beş mali yılına ait bilanço kalemleri, sermaye yeterlilik oranları, likidite göstergeleri ve kârlılık performansları gibi temel veriler detaylandırıldı.
Kredi Büyümesinde Hangi Bölgeler Öne Çıktı?
Analiz sonuçlarına göre, 2025’in ilk yarısında bankacılık sektöründeki kredi hacmi hareketliliği dikkat çekici seviyelere ulaştı. Genel ortalamada bankaların kredi büyümesi yıllıklandırılmış bazda yüzde 12 olarak kaydedildi. Bu büyümede aslan payını ise Türkiye üstlendi.
Aşağıdaki tablo, bölgesel kredi ve mevduat hareketlerini özetlemektedir:
| Gösterge / Bölge | Değişim Oranı | Belirleyici Faktör |
|---|---|---|
| Genel Ortalama Kredi Büyümesi | %12 | Tüm gelişen piyasalar ortalaması |
| Gelişen Avrupa Bankaları | %31 | Ağırlıklı olarak Türkiye’deki bankaların katkısı |
| Latin Amerika (Brüt Krediler) | %8 | Özellikle bazı Brezilya bankalarının etkisi |
| Mevduat Tabanı | -%2 (Daralma) | Genel piyasa eğilimi |
Raporda, Gelişen Avrupa bankalarındaki yüzde 31’lik keskin artışın arkasındaki itici gücün Türkiye olduğu vurgulanırken, Latin Amerika’daki artışın daha ılımlı seyrettiği ve mevduat tarafında ise ortalama yüzde 2’lik bir küçülme yaşandığı bildirildi.
Kârlılık ve Net Faiz Marjı (NIM) Gelişmeleri
Bankaların kârlılık göstergeleri incelendiğinde, net faiz marjının (NIM) 2025’in ilk yarısında küresel ölçekte yatay bir seyir izleyerek yüzde 4,2 seviyesinde kaldığı görüldü. Dünyanın pek çok bölgesinde marjlarda sınırlı düşüşler gözlemlense de Afrika kıtası bu trendden ayrıştı.
Afrika bölgesinde ortalama NIM oranları şu şekilde değişti:
- 2024 Oranı: Yüzde 5,7
- 2025 İlk Yarı Oranı: Yüzde 6,2
Fitch, Afrika’daki bu yükselişin büyük ölçüde Nijerya’daki bankaların performansından kaynaklandığını kaydetti.
