Son yıllarda para politikasında sıkılaşma adımları atarak bu stratejiyi kararlılıkla uygulayan Türkiye, uluslararası finans dünyasında dikkatleri üzerine çekmeye devam ediyor. Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings tarafından yapılan son analize göre Türkiye, gelişen piyasalar genelinde kredi genişlemesinin ana motoru haline geldi.
Dev Bankalar Mercek Altında
Fitch Ratings, küresel ekonomideki yerini sağlamlaştıran ve toplam aktif büyüklüğü 48 trilyon doları aşan 142 büyük bankayı kapsayan kapsamlı çalışmasını yayımladı. “Gelişen Piyasalar En Büyük Bankalar İzleme Raporu”, 2025 yılının ilk yarısına ait finansal verilerle güncellenerek kamuoyuna sunuldu. Bu kurumların, sermaye piyasalarından yoğun borçlanma yapan yapılar olduğu belirtildi.
Raporda incelenen bankaların, büyük ölçüde JPMorgan Chase & Co.‘nun Kurumsal Gelişen Piyasalar Tahvil Endeksi (CEMBI) bünyesindeki kurumlarla örtüştüğü vurgulanırken, son güncelleme ile veri setine yedi yeni bankanın daha eklendiği kaydedildi. Analiz kapsamında bankaların şu temel göstergeleri detaylandırıldı:
- Son beş mali yıla ait bilanço kalemleri
- Likidite oranları
- Kârlılık performansları
- Sermaye yeterlilik rasyoları
Bölgesel Büyüme Rakamları ve Türkiye’nin Rolü
Fitch’in verilerine göre, 2025 yılının ilk altı ayında bankaların yıllıklandırılmış ortalama kredi büyümesi yüzde 12 seviyesinde gerçekleşti. Bu büyüme oranının detaylarına bakıldığında, Türkiye’nin içinde bulunduğu “Gelişen Avrupa” bölgesinin performansı öne çıktı.
| Bölge / Gösterge | Değişim / Oran | Ana Etken |
|---|---|---|
| Gelişen Avrupa (Kredi Büyümesi) | %31 | Türkiye’deki bankalar |
| Latin Amerika (Brüt Krediler) | %8 | Brezilya bankaları |
| Genel Mevduat Tabanı | -%2 (Daralma) | Küresel eğilimler |
Raporda, yüzde 31’lik büyüme oranıyla Gelişen Avrupa bankalarının belirleyici bir rol oynadığı ve bu ivmenin ağırlıklı olarak Türkiye’deki bankaların katkısıyla sağlandığı ifade edildi. Latin Amerika bölgesinde ise brüt kredilerdeki yüzde 8’lik artışta bazı Brezilya bankalarının etkili olduğu not edildi. Kredi tarafındaki bu hareketliliğe karşın, mevduat tabanında ortalama yüzde 2’lik bir küçülme yaşanması dikkat çekti.
Kârlılık ve Faiz Marjlarında Son Durum
Bankaların kârlılık metriklerinden biri olan net faiz marjı (NIM), gelişen piyasa bankaları genelinde 2025’in ilk yarısında yatay bir seyir izleyerek yüzde 4,2 seviyesinde kaldı. Dünyanın birçok bölgesinde marjlarda sınırlı da olsa bir gerileme gözlemlenirken, Afrika kıtası bu tablodan ayrıştı.
Afrika’da ortalama NIM, 2024 yılındaki yüzde 5,7 seviyesinden yüzde 6,2‘ye yükseldi. Raporda, kıta genelindeki bu artışın büyük oranda Nijerya’daki bankaların performansından kaynaklandığı vurgulandı.
