İstanbul’un simge yapılarından biri olan Galata Kulesi’nin mülkiyetine dair uzun süredir devam eden hukuki süreçte nihai aşamaya gelindi. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) tarafından açılan ve kulenin belediye adına tescil edilmesini amaçlayan dava, İstanbul 18. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından karara bağlandı. Mahkeme, mülkiyetin belediyeye devredilmesi talebini geri çevirerek yapının mevcut hukuki statüsünün korunmasına hükmetti.
Mahkeme: Vakıf Kayıtları Açık ve Net
Dava dosyasına giren resmi belgeler ve yapılan incelemeler, Galata Kulesi’nin tarihsel olarak vakıf mülkiyetinde olduğunu teyit etti. 1900 yılına ait tapu kayıtları ile 1943 yılındaki kadastro belgelerinde, tarihi yapının “Kule-i Zemin Vakfı” adına kayıtlı olduğu belirlendi. Sadece tapu senetleri değil, temessük belgeleri ve arşivdeki diğer dokümanlar da bu mülkiyet bağını destekleyen kanıtlar arasında yer aldı.
Söz konusu vakfın 1923 yılında mazbut vakıf statüsüne geçirildiği, bu dönemden itibaren de idaresinin Vakıflar Genel Müdürlüğü‘ne devredildiği resmi verilerle açıklandı. Bu durum, yapının mülkiyet hakkının tarihsel bir süreklilikle vakıf bünyesinde kaldığını gösterdi.
Koruma Statüsü ve Tescil Süreci
Tarihi yapının kültürel mirası, 2009 senesinde Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından alınan kararla “korunması gerekli kültür varlığı” olarak tescil altına alınmıştı. Hukuki süreçteki kritik dönemeçlerden biri ise 2019 yılında yaşandı. 5737 sayılı Vakıflar Kanunu uyarınca Galata Kulesi, resmi olarak yeniden “Kule-i Zemin Vakfı” adına tescillendi. Bu adım, yapının hukuki zeminini daha da sağlamlaştırdı.
Galata Kulesi Mülkiyet Süreci Özeti
| Tarih / Dönem | Gelişme ve Hukuki Durum |
|---|---|
| 1900 – 1943 | Tapu ve kadastro kayıtlarında Kule-i Zemin Vakfı adına tescil yapıldı. |
| 1923 | Vakıf “mazbut” statüsüne alındı, yönetim Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne geçti. |
| 2009 | Kültür varlığı olarak tescil edilerek koruma statüsü kazandı. |
| 2019 | 5737 sayılı kanun kapsamında Kule-i Zemin Vakfı adına yeniden tescil edildi. |
İBB’nin Talebi Neden Reddedildi?
İstanbul Büyükşehir Belediyesi, başlattığı yargı süreciyle kulenin mülkiyetinin belediyeye geçmesini talep etmişti. Ancak mahkeme heyeti, mevcut vakıf kayıtlarını, sunulan tarihi arşiv belgelerini ve yürürlükteki yasal düzenlemeleri esas alarak İBB’nin bu isteğini yerinde bulmadı. Hazırlanan kararda, mülkiyetin vakıf statüsünde olduğuna dair güçlü veriler bulunduğu ve bu statüyü değiştirecek geçerli bir hukuki gerekçenin oluşmadığı ifade edildi.
Tartışma Resmen Sona Erdi
Yargıdan çıkan bu kararla birlikte, Galata Kulesi’nin kimin yönetiminde olacağı ve kime ait olduğu konusundaki belirsizlikler hukuken ortadan kalktı. Tarihi kule, mazbut vakıf statüsünü koruyacak ve Vakıflar Genel Müdürlüğü bünyesinde yönetilmeye devam edecek. Bu hüküm, İstanbul’un en bilinen yapılarından birinin mülkiyet tartışmalarına kesin bir nokta koymuş oldu.
