Üretim aşamasından son tüketiciye kadar devam eden gıda zincirinde kayıplar endişe verici boyutlara ulaşırken; bu problemle mücadelede dijitalleşme, teknoloji ve döngüsel ekonomi modelleri ön plana çıkıyor. Temel İhtiyaç Derneği (TİDER) tarafından organize edilen Gıda Bankacılığı Zirvesi, Türkiye’de israfın önüne geçilmesi ve sürdürülebilir sistemlerin inşası için yenilikçi metotları masaya yatırdı.
Küresel Ölçekte Büyük Kayıp: Tarladan Mutfağa %40
Zirvede söz alan Sürdürülebilirlik Akademisi Başkanı Murat Sungur, gıda kaybının sadece sofralarda değil, üretimin en erken safhalarında başladığının altını çizdi. Sungur, gıdanın yolculuğuna dair şu çarpıcı tespiti paylaştı: “Ekimden mutfaklara kadar her aşamada kayıplar birleştiğinde küresel ölçekte yaklaşık yüzde 40’lık bir israfa ulaşıyoruz”. Dünya genelinde imal edilen gıdanın ortalama üçte birinin çöpe gittiği gerçeği, mevcut sistemlerde teknoloji odaklı köklü bir değişim ihtiyacını doğuruyor.
Yapay Zekâ ve Veri Odaklı Çözümler
Bu yıl 6’ncısı gerçekleştirilen Gıda Bankacılığı Zirvesi’nde, israfla savaşta yapay zekâ ve dijital dönüşümün üstleneceği kritik rol değerlendirildi. Tarımsal faaliyetlerden lojistik süreçlere, depolamadan tüketici alışkanlıklarına kadar tüm halkalarda kayıpları minimize edecek yöntemler tartışıldı. Sektör temsilcilerinin öncelikli ajandasında şu başlıklar yer aldı:
- Yapay zekâ destekli talep tahminleme modelleri
- Hassas tarım teknolojileri
- Büyük veri (Big Data) analitiği
- Akıllı lojistik ve sevkiyat çözümleri
TİDER’in Faaliyetleri ve Sosyal Etki
TİDER Gıda Bankacılığı Ağı Başkanı Hande Tibuk, derneğin operasyonel gücü ve ulaştığı sonuçlara dair güncel verileri paylaştı. Gıda bankacılığı modelinin Türkiye’de hızla yerleştiğini ifade eden Tibuk, sağlanan faydayı şu sözlerle özetledi: “Bugün 45 şehirde, 80 gıda bankasıyla 1 milyondan fazla ihtiyaç sahibine ulaşıyoruz. Ayni bağışlarla 47 milyonun üzerinde değer oluşturduk ve 13 bin tonun üzerinde karbon salımını engelledik”.
TİDER Operasyonel Veri Tablosu
| Kategori | Ulaşılan Rakamlar |
|---|---|
| Faaliyet Gösterilen Şehir Sayısı | 45 Şehir |
| Toplam Gıda Bankası Sayısı | 80 Adet |
| Desteklenen Kişi Sayısı | 1 Milyondan Fazla |
| Yaratılan Ayni Bağış Değeri | 47 Milyon TL Üzeri |
| Önlenen Karbon Emisyonu | 13 Bin Ton Üzeri |
Zirve kapsamında, özellikle gıda israfının engellenmesinde veri odaklı yaklaşımların ve yapay zekâ tabanlı mekanizmaların önemi bir kez daha vurgulandı. 1 milyondan fazla ihtiyaç sahibine dokunan TİDER modeli, hem ekonomik hem de çevresel sürdürülebilirliğe katkı sağlamaya devam ediyor.
