Ağustos’ta verilen 84 milyar TL’lik fazlanın ardından gelen sert bozulma, kamu maliyesindeki baskının sürdüğünü gösterdi. Yılın ilk 9 ayındaki toplam açık 1.6 trilyon TL’yi aştı.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, Eylül ayına ilişkin Hazine Nakit Dengesi verilerini açıkladı. Verilere göre, Ağustos ayında verilen 84,2 milyar TL’lik nakit fazlasının ardından Eylül ayında dengeler tersine döndü ve Hazine’nin kasası 359,9 milyar TL gibi rekor bir nakit açığı verdi.
Hazine Nakit Dengesi Karnesi (Eylül 2025)
| Gösterge | Eylül 2025 (Milyar TL) | Ağustos 2025 (Milyar TL) | İlk 9 Ay Toplamı (Milyar TL) |
| Nakit Dengesi | -359,9 (Açık) | +84,2 (Fazla) | -1.638,0 (Açık) |
| Faiz Dışı Denge | -133,1 (Açık) | +249,7 (Fazla) | -100,3 (Açık) |
Bu sert bozulmayla birlikte, yılın ilk dokuz ayındaki (Ocak-Eylül) toplam nakit açığı 1 trilyon 638 milyar TL‘ye ulaştı.
Faiz Dışı Denge de Açık Verdi
Kamu maliyesinin sağlığı açısından en önemli göstergelerden biri olan ve faiz ödemeleri hariç tutularak hesaplanan faiz dışı denge de Eylül ayında açık verdi. Ağustos ayında 249,7 milyar TL’lik rekor bir fazla veren faiz dışı denge, Eylül’de 133,1 milyar TL açık kaydetti.
Bu sonuçla birlikte, yılın ilk dokuz ayındaki toplam faiz dışı açık ise 100,2 milyar TL oldu.
Finans Hattı Yorumu:
Hazine nakit dengesindeki bu sert aylık bozulma, ilk bakışta endişe verici görünse de, kamu maliyesindeki dönemsel ve aylık dalgalanmaların doğal bir yansımasıdır. Ancak bu durum, mali disiplinin sürdürülmesinin ne kadar önemli olduğunu bir kez daha hatırlatıyor.
-
Neden Bu Kadar Yüksek Açık?: Eylül ayındaki bu rekor açığın arkasında birkaç temel neden yatıyor olabilir:
-
Maaş ve Emekli Ödemeleri: Ay sonuna denk gelen memur ve emekli maaşı ödemeleri gibi büyük harcama kalemleri.
-
Kur Korumalı Mevduat (KKM) Ödemeleri: Vadesi gelen KKM hesapları için yapılan kur farkı ödemeleri. (Her ne kadar KKM sonlandırılsa da, vadesi dolan son hesapların ödemeleri devam ediyor olabilir.)
-
Borç Servisi: Vadesi gelen Devlet İç Borçlanma Senetleri’nin (DİBS) anapara ve faiz ödemeleri.
-
Vergi Tahsilat Döngüsü: Bazı büyük vergi kalemlerinin (Kurumlar Vergisi, KDV vb.) tahsilatlarının bir önceki ayda yoğunlaşması ve Eylül ayının tahsilat açısından daha zayıf bir ay olması.
-
-
Önemli Olan Trenddir: Tek bir aylık veriye bakarak panik yapmak doğru değildir. Kamu maliyesinde önemli olan kümülatif trenddir. Yılın ilk 9 ayında 1,6 trilyon TL’ye ulaşan açık, OVP’de öngörülen yıl sonu bütçe açığı hedefiyle karşılaştırılmalıdır. Şu anki gidişat, hedeflere ulaşmak için yılın son çeyreğinde harcamaların kısılması veya ek gelir artırıcı önlemler (yeni vergiler vb.) alınması gerekebileceğine işaret ediyor.
-
Faiz Dışı Dengedeki Bozulma Kritik: Asıl dikkat edilmesi gereken nokta, faiz dışı dengenin de açık vermesidir. Bu, devletin faiz ödemeleri hariç tutulduğunda bile, temel gelirlerinin temel giderlerini karşılayamadığı anlamına gelir. Bu durum, borçlanma ihtiyacını ve gelecekteki faiz yükünü artırır.
-
Piyasalar İçin Anlamı: Piyasalar, bu tür aylık dalgalanmalara alışkındır. Ancak bu veri, Hazine’nin yılın son çeyreğinde iç borçlanma piyasasından daha fazla kaynak çekmek zorunda kalabileceği anlamına gelir. Bu durum, DİBS faizleri üzerinde yukarı yönlü bir baskı yaratma potansiyeli taşır.
Sonuç olarak, Eylül ayı nakit dengesi mali disiplinin sürdürülmesinin ne kadar önemli olduğunu bir kez daha hatırlatan bir uyarı sinyalidir. Piyasalar, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın yıl sonu bütçe hedeflerini tutturmak için atacağı adımları yakından izleyecektir.
