Türkiye’nin Avrupa Birliği (AB) ihracatındaki en güçlü dayanağı olan Gümrük Birliği avantajı, Hindistan ile AB arasında imzalanan ve 2027 yılında yürürlüğe girecek olan Serbest Ticaret Anlaşması (STA) nedeniyle ciddi bir tehdit altına girdi. Özellikle tekstil, hazır giyim, konfeksiyon ve ayakkabı sektörlerinde gümrük vergilerinin sıfırlanacak olması, Türk üreticilerin Avrupa pazarındaki payında büyük kayıplar yaşanması riskini doğuruyor. Sektör temsilcileri, Hindistan’ın devasa üretim kapasitesi ve düşük maliyetleri karşısında Türkiye’nin “hızlı teslimat” kozunun bile yetersiz kalabileceği konusunda uyarıyor.
Pazar Payında Büyük Erime Beklentisi
Sektörden gelen analizlere göre, Hindistan’ın işgücü maliyetleri ve üretim altyapısı, Türkiye için Mısır’dan bile daha büyük bir risk teşkil ediyor. Özellikle ayakkabı sektöründe Avrupa pazarındaki yüzde 50’lik payın yüzde 25 seviyelerine gerilemesinden endişe duyulurken, hazır giyimde Hindistan’ın sunduğu yüzde 30’a varan fiyat avantajı, Avrupalı alıcıların rotasını Asya’ya çevirmesine neden oluyor.
Tekstil İhracatçılarından “Yeni Strateji” Çağrısı
İstanbul Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği (İTHİB) Başkanı Ahmet Öksüz, Türk tekstil sektörünün hammadde gücü sayesinde konfeksiyona kıyasla daha dirençli olduğunu belirtse de dolaylı etkilerin kapıda olduğunu vurguladı. Öksüz, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Özellikle 2027’de Avrupa pazarında bizi zorlayacaklar. Gelecek yıl mutlaka yeni bir açılım yapmamız gerekiyor. Amerika ile yapılacak bir ticaret anlaşması sektörümüze doping etkisi yaratacaktır.”
Uludağ Tekstil İhracatçıları Birliği (UTİB) Başkanı Pınar Taşdelen Engin ise fiyat rekabetinin zorluğuna dikkat çekerek, “Hindistan’ın AB ile imzaladığı STA, en büyük pazarımızda ciddi bir rakiple karşı karşıya olduğumuz anlamına geliyor. Türkiye’nin bu devasa üretim gücüyle fiyat üzerinden rekabet etmesi mümkün değil. Bu nedenle yeni oluşumlara göre yeni stratejiler belirlememiz ve ciddi bir şekilde uygulamamız gerekiyor” dedi.
Ayakkabı Sektöründe Teknoloji ve Vergi Dezavantajı
Türkiye Ayakkabı Sanayicileri Derneği (TASD) Başkanı Berke İçten, maliyetlerin düşürülememesi durumunda Avrupa pazarındaki kaybın çok büyük olacağını dile getirdi. Hindistan’ın yıllık 2,2 milyar çift üretimle dünyanın en büyük ikinci üreticisi olduğunu hatırlatan İçten, asıl tehlikenin sadece üretim kapasitesi değil, ülkeye taşınan teknoloji (know-how) olduğunu belirtti.
Tayvan merkezli spor ayakkabı devlerinin ve İtalyan deri firmalarının Hindistan yatırımlarına dikkat çeken İçten, “Yabancı sermayenin know-how desteğiyle üretilen Hint ayakkabısı, Avrupa’ya sıfır gümrükle girdiğinde pazarımızdan ciddi pay alacak. Bizi kimse Bangladeş’le bir tutmaz ama aradaki fiyat makası çok açılırsa, Avrupa pazarındaki yüzde 50’lik payımız yüzde 25-30’lara kadar gerileyebilir” şeklinde konuştu.
Hammadde Maliyetlerinde Çarpıcı Fark
Berke İçten, Türk üreticisinin hammadde temininde yaşadığı vergi dezavantajını şu sözlerle açıkladı:
“Hintli üreticiler, Çin’den hammaddeyi sıfır vergi ile alıp ayakkabı üretiyor. Türk üreticisi bazı malzemelerde yüzde 50 ile yüzde 100 arasında değişen ek vergilerle karşı karşıya. Ayakkabı maliyetinin yüzde 30-40’ını oluşturan malzemede yaşanan bu fark, toplam fiyatta Türkiye’yi Hindistan karşısında yüzde 10-20 daha pahalı hale getiriyor.”
Hindistan Neden Büyük Bir Tehdit?
Sektör temsilcilerinin analizlerine göre Hindistan’ı Türkiye için riskli kılan temel faktörler şunlardır:
- Üretim Kapasitesi ve Know-How: Hindistan, sadece yüksek üretim hacmiyle değil, İtalyan ve Tayvanlı markaların taşıdığı teknolojiyle de kalite standartlarını yükseltiyor.
- Vergi Avantajının Kaybı: Türkiye’nin AB’ye sıfır gümrükle mal satma ayrıcalığı, 2027’deki STA ile Hindistan için de geçerli olacak.
- Hammadde Maliyeti: Hindistan hammaddeyi gümrüksüz temin ederken, Türkiye’deki korumacı vergiler (yüzde 50-100) maliyetleri yukarı çekiyor.
- Emek Yoğun Yapı: Hindistan’daki düşük işçilik maliyetleri, sıfır gümrükle birleştiğinde Avrupalı alıcılar için cazip hale geliyor.
- Hız Avantajının Erimesi: Maliyet farkı yüzde 20-30 seviyelerine çıktığında, Türkiye’nin coğrafi yakınlık ve hızlı teslimat avantajı ikinci plana düşüyor.
Türkiye ve Hindistan Arasındaki Maliyet Karşılaştırması
| Kriter | Türkiye | Hindistan |
|---|---|---|
| Gümrük Durumu (AB Pazarı) | Sıfır Gümrük (Mevcut) | Sıfır Gümrük (2027’den itibaren) |
| Hammadde Vergisi | %50 – %100 Ek Vergi | %0 (Çin’den alım) |
| Fiyat Dezavantajı | %10 – %20 Daha Pahalı | Maliyet Avantajlı |
| Yıllık Ayakkabı Üretimi | – | 2,2 Milyar Çift |
