Orta Doğu coğrafyasında patlak veren çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’nın fiili olarak ulaşıma kapanması, küresel enerji piyasasının tüm parametrelerini kökten sarstı. Savaş öncesi süreçte petrol fiyatlarındaki zayıflık nedeniyle dünyanın en büyük 12 petrol üreticisinin kazancı 27 milyar dolar azalmışken, kriz sonrası dönemle birlikte şirketler yeniden gelirlerini artırma potansiyeli yakaladı.
Petrol Fiyatları 150 Dolar Seviyesini Görebilir
Londra merkezli faaliyet gösteren enerji bilgi kuruluşu Energy Intelligence Group bünyesinde Petrol Piyasaları Ekonomisti olarak görev yapan Julien Mathonniere, çatışmaların süresine bağlı olarak farklı senaryoların masada olduğunu belirtti. Mathonniere, savaşın kısa sürede sona ermesi durumunda ham petrolün varil başına 81 dolar civarında dengelenmesini bekliyor. Ancak çatışmaların uzaması halinde fiyatların 150 dolar bandına kadar tırmanabileceği uyarısında bulunuyor.
Jeopolitik risk artışının şirketlerin yatırım planlarını revize etmesine yol açacağını dile getiren Mathonniere, şu değerlendirmede bulundu: “Halihazırda yüksek seyreden fiyatlar şirket karlılığını artırır ancak daha sert sıçramalar için fiyatların varil başına 120 dolar veya üstüne çıkarak uzun süre bu seviyede kalması gerekir. Ayrıca bu artışın bir kısmı daha yüksek maliyetlerle de dengelenir. Yani bu durum şirketler için ne kazançsız bir oyun ne de tamamen kar anlamına gelir.“
Günlük 10 Milyon Varillik Dev Tedarik Boşluğu
Tarihin en büyük arz kesintilerinden birinin yaşandığını vurgulayan Julien Mathonniere, 400 milyon varillik acil durum stoklarının piyasaya sürülmesinin dahi etkisinin kısıtlı kalacağını ifade etti. Mathonniere, “Hürmüz kaynaklı arz açığını kapatmak için günlük 10 milyon varil ek üretime ihtiyaç var. Bu nedenle ya boğazın hızla yeniden açılması gerekiyor ya da arz ciddi şekilde yetersiz kalacak” şeklinde konuştu.
Körfez bölgesinden yapılan petrol sevkiyatının günlük 7 milyon varilin altında kaldığına dikkat çeken uzman, bu rakamın kriz öncesindeki günlük 18 milyon varillik hacmin yüzde 40’ından daha azına denk geldiğini bildirdi. Irak-Türkiye petrol boru hattının devreye alınmasının etkisine de değinen Mathonniere, “Irak-Türkiye petrol hattının yeniden açılması fiyatları düşürse de günlük en fazla 200 bin varillik katkı sağlıyor. Bu, Hürmüz kaynaklı açığın yalnızca yüzde 1’ini telafi edebiliyor. Eğer birkaç ay boyunca günlük 10-11 milyon varil yani küresel talebin yaklaşık yüzde 10’una karşılık gelen açık devam ederse bunun enerji fiyatları ve enflasyon üzerindeki etkisi oldukça sert olacak” ifadelerini kullandı.
Şirket Bazlı Kar ve Değişim Oranları
Aralarında ExxonMobil, Chevron, Saudi Aramco, Shell, bp ve TotalEnergies gibi devlerin bulunduğu 12 büyük şirketin toplam karı, 2025’te bir önceki yıla göre yüzde 10,9 gerileyerek yaklaşık 220 milyar dolara düştü. Bir önceki yıl bu rakam 247 milyar dolar seviyesindeydi.
| Şirket Adı | 2025 Karı (Milyar $) | Düşüş Oranı (%) |
|---|---|---|
| Saudi Aramco | 104,7 | %5,1 |
| ExxonMobil | 28,8 | %14,5 |
| Shell | 18,5 | %21,9 |
| TotalEnergies | 15,6 | %14,7 |
| Chevron | 12,3 | %30,3 |
| ConocoPhillips | 8 | %13,5 |
OPEC+ ve Sektörel Kar Kayıpları
Petrol devlerinin 2025 yılı karlarındaki düşüşte temel etken düşük fiyat ortamı oldu. Mathonniere; yükselen sermaye maliyetleri, OPEC varillerinin piyasaya dönüşüyle oluşan arz fazlası, zayıf talep ve baskı altındaki rafinaj marjlarının karlılığı olumsuz etkilediğini vurguladı. Uzman ayrıca, OPEC+ kesintilerinin fiyatları yeterince destekleyemediğini ve küresel arz fazlasının kazançlardaki gerilemenin asıl kaynağı olduğunu belirtti.
Diğer üreticilerin performansına bakıldığında; bp‘nin karı yüzde 25,7 düşüşle 7,5 milyar dolara, Equinor‘un karı yüzde 30,4 azalışla 6,4 milyar dolara ve Eni‘nin karı yüzde 5,6 azalışla 5,7 milyar dolara indi. Enerji servisi sağlayan firmalardan Schlumberger yüzde 24,4 kayıpla 3,4 milyar dolar, Baker Hughes ise yüzde 13,3 azalışla 2,6 milyar dolar kar bildirdi. Halliburton ise yüzde 48,8‘lik sert bir düşüşle 1,3 milyon dolar kar açıkladı.
