Küresel ticaretin hayati arterlerinden Hürmüz Boğazı’ndaki belirsizlik sürüyor. ABD ve İran arasında sağlanan geçici ateşkesin ardından ticari gemi trafiğinde beklenen toparlanma gerçekleşmedi. Ateşkesin ilk beş günlük diliminde boğazdaki gemi geçişlerinin yüzde 10 oranında azaldığı rapor edildi.
Müzakereler Çıkmaza Girdi
Pakistan’da yürütülen ABD-İran müzakerelerinde, boğazın kontrolü konusunda tarafların uzlaşmaya varamadığı bilgisi paylaşıldı. ABD Başkanı Donald Trump’ın, boğazdan geçmeye çalışan tüm gemilere yönelik bir ablukayı başlatacakları yönündeki açıklaması, ateşkes sonrası gerilimlerin yeniden artabileceği endişelerini derinleştirdi.
İran’dan Sert Tepki
İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, Trump’ın sözlerini “gerçeklikten uzak ve bir blöf” olarak nitelendirdi. Azizi, “Bu tür bir adım savaş anlamına gelir ve buna karşılık veririz. Ayrıca, henüz kullanmadığımız diğer kozlarımızı da masaya koyabiliriz” şeklinde konuştu.
Trafikte Tarihi Düşüş
Savaş patlak vermeden önceki dönemde, 1-27 Şubat aralığında boğazdan günde ortalama 129 gemi geçiş yapıyordu. Çatışmaların başlamasıyla bu rakamda yüzde 90’dan fazla bir düşüş yaşandı. 8 Nisan’da duyurulan ve Trump’ın “Hürmüz Boğazı’nın tamamen serbest bırakılması” şartına bağlı olan iki haftalık geçici ateşkes süreci sonrasında da trafikte anlamlı bir iyileşme gözlenmedi.
MarineTraffic Verileri Ne Gösteriyor?
MarineTraffic tarafından sağlanan verilere göre, 8-12 Nisan tarihleri arasında boğazdan toplam 55 ticari gemi transit geçti. Bu gemilerin 29’unun yük taşıdığı ifade edildi. Bu sayı, önceki beş günlük dönemde kaydedilen 61 gemi geçişine kıyasla yaklaşık yüzde 10’luk bir gerilemeye işaret ediyor.
Geçen Gemilerin Niteliği
Ateşkes sonrası dönemde boğazı kullanan gemilerin büyük çoğunluğunu, İran bağlantılı ham petrol ve türevi ürünleri taşıyan tankerler oluşturdu. Elde edilen veriler, savaşın başladığı günden bu yana İran’ın günlük petrol ihracatının kabaca 1,5-2 milyon varil bandında seyrettiğini ortaya koydu.
Varış Noktaları ve Yoğun Gün
Boğazdan geçen gemilerin ana varış limanları arasında Umman, Çin, Hindistan, Pakistan, Malezya ve Brezilya yer aldı. Trafiğin en hareketli olduğu gün ise 11 Nisan olarak kayıtlara geçti; bu tarihte 14 gemi geçişi gerçekleşti.
TankerTrackers.com Raporu
TankerTrackers.com’un raporuna göre, aynı gün içinde 2 milyon varil Irak ham petrolü ile Suudi Arabistan’a ait toplam 4 milyon varil ham petrol taşıyan üç dev tanker Hürmüz Boğazı’ndan geçti. Bu tankerlerden birinin Yunanistan, diğer ikisinin ise Çin bandıralı olduğu belirtildi.
- Ateşkesin ilk 5 gününde ticari gemi trafiği yüzde 10 azaldı.
- 1-27 Şubat döneminde günlük ortalama 129 gemi geçiş yapıyordu.
- Çatışmalar sonrası bu sayı %90’ın üzerinde düştü.
- 8-12 Nisan’da boğazdan toplam 55 ticari gemi geçti.
- 11 Nisan, 14 gemi geçişiyle en yoğun gün oldu.
