İsviçre Federal Hükümeti, hava kuvvetlerini modernize etmek amacıyla Amerika Birleşik Devletleri ile yürüttüğü F-35 savaş uçağı tedarik projesinde, artan maliyetler ve bütçe disiplini nedeniyle strateji değişikliğine gitti. Bern yönetimi, ek finansman arayışından vazgeçerek mevcut bütçe sınırları dahilinde kalacak şekilde uçak sayısını revize etme kararı aldı.
Bütçe Kısıtlamaları ve Yeni Planlama
Kamu yayıncısı SRF tarafından paylaşılan bilgilere göre hükümet, orijinal planda yer alan 36 adet savaş uçağının tamamını tedarik edebilmek için gereken yaklaşık 394 milyon İsviçre frangı tutarındaki ek kredi talebini rafa kaldırdı. Bu hamleyle birlikte İsviçre, parlamentonun daha önce onayladığı bütçe tavanını aşmadan alabileceği maksimum uçak sayısına odaklandı.
Mevcut mali tablolar ve birim maliyetler göz önüne alındığında, İsviçre’nin envanterine katabileceği F-35 sayısının yaklaşık 30 adet seviyesine düşmesi bekleniyor.
Maliyet Anlaşmazlığının Detayları
İsviçre ile ABD arasında 2022 yılında imzalanan anlaşma, başlangıçta 36 adet F-35A tipi savaş uçağının yaklaşık 6 milyar İsviçre frangı bedelle satın alınmasını öngörüyordu. Ancak küresel ekonomik dalgalanmalar, taraflar arasında fiyatlandırma konusunda görüş ayrılıklarına yol açtı:
- ABD’nin Tutumu: Maliyetlerdeki artışı yüksek enflasyon, artan emtia fiyatları ve diğer üretim giderlerindeki yükselişe bağlıyor.
- İsviçre’nin Tutumu: Sözleşmede yer alan “sabit fiyat” ilkesinin geçerli olması gerektiğini savunuyor.
Hükümet, parlamentonun çizdiği mali sınır olan yaklaşık 6 milyar 35 milyon İsviçre frangı seviyesinin üzerine çıkmama prensibini benimsediği için, çözüm yolu olarak uçak adedinin azaltılması seçeneği ağırlık kazandı.
Süreç Nasıl İşleyecek?
İsviçre hükümetinin, bütçe sınırlarına göre kesinleşecek nihai sipariş adedini 2027’nin ilk çeyreğine kadar ABD makamlarına resmi olarak bildirmesi gerekiyor. Yapılan son değerlendirmeler ışığında bu sayının 30 civarında sabitlenmesi öngörülüyor.
Aşağıdaki tabloda projedeki finansal ve operasyonel değişimin özeti yer almaktadır:
| Kalem | Detay |
|---|---|
| İlk Planlanan Adet | 36 Uçak |
| Revize Beklenti | Yaklaşık 30 Uçak |
| Onaylanan Bütçe Tavanı | Yaklaşık 6 Milyar 35 Milyon İsviçre Frangı |
| İptal Edilen Ek Fon | Yaklaşık 394 Milyon İsviçre Frangı |
| Karar Tarihi | 2027 İlk Çeyrek (Son Bildirim) |

