Japonya ekonomisinin üzerinden bir türlü atamadığı durgunluk bulutları, ulusal para biriminin alım gücünü derinden etkilemeye devam ediyor. Küresel piyasalarda yakından takip edilen verilere göre, Japon Yeni’nin reel değeri yarım asrı aşkın bir sürenin en düşük seviyesine geriledi.
Tarihi Verilerde Çarpıcı Gerileme
Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) tarafından paylaşılan verilere göre, Japon Yeni’nin reel efektif döviz kuru Ocak ayında 67,73 seviyesine kadar düştü. Bu oran, dalgalı kur rejimine geçişin yapıldığı 1973 yılından bu yana görülen en düşük düzey olarak kayıtlara geçti.
Mevcut tablo, para biriminin zirve yaptığı döneme kıyasla ciddi bir erimeye işaret ediyor. Söz konusu seviye, Nisan 1995 tarihinde kaydedilen 193,95 puanlık zirvenin yaklaşık üçte birine tekabül ediyor.
Değer Kaybının Arkasındaki Nedenler
Japon Yeni sadece Dolar ve Euro gibi majör para birimleri karşısında değil, Yuan ve Baht karşısında da güç kaybetti. Ekonomistler, para birimindeki bu zayıflığın temelinde şu faktörlerin yattığını belirtiyor:
- Ekonomide uzun yıllardır süren ve “kayıp on yıllar” olarak adlandırılan durgunluk.
- Büyüme rakamlarının düşük seyretmesi.
- Enflasyonun sınırlı kalması ve düşük faiz ortamı.
BOJ’un Normalleşme Adımları ve Faiz Beklentisi
Japonya Merkez Bankası (BOJ), ücretlerdeki ve fiyatlardaki artış ivmesini göz önünde bulundurarak para politikasını kademeli olarak normalleştirme sürecini yürütüyor. Mevcut durumda politika faizi yüzde 0,75 seviyesinde tutuluyor ki bu oran son 30 yılın en yüksek düzeyi anlamına geliyor. Piyasa aktörleri arasında, BOJ’un politika faizini ilerleyen süreçte yüzde 1,5-1,75 aralığına kadar çekebileceği beklentisi hakim.
Faiz Artışının Hanehalkı ve Şirketlere Maliyeti
Mizuho Research & Technologies tarafından yapılan hesaplamalar, olası bir faiz artışının ekonomik aktörler üzerindeki yükünü gözler önüne seriyor. Tek seferlik 0,25 puanlık bir artışın etkileri şu şekilde analiz edildi:
| Etkilenen Grup | Tahmini Ekonomik Etki |
|---|---|
| Hanehalkı | Yıllık borç yükünde yaklaşık 18 bin yen artış |
| Genel Şirketler | Faaliyet kârında ortalama yüzde 0,9 düşüş |
| Küçük Ölçekli Firmalar | Faaliyet kârında yüzde 5’in üzerinde düşüş |
Yatırımcılar Neden Temkinli?
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan UBS SuMi Trust Wealth Management uzmanı Daiju Aoki, para birimindeki zayıflığa rağmen şirketlerin yatırım iştahının düşük olduğuna dikkat çekti. Aoki, Japonya’nın büyüme potansiyeline dair soru işaretlerinin devam etmesi nedeniyle firmaların ülkeye yatırım yapma konusunda temkinli davranmayı sürdürdüklerini ifade etti.
