Hürmüz Boğazı’ndaki tedarik zinciri aksaklıklarının devamı halinde, Avrupa havacılık sektörü ciddi bir yakıt sıkıntısıyla yüzleşebilir. Sektör yetkilileri, özellikle jet yakıtı temininde yakın gelecekte yaşanabilecek kritik bir daralmaya dikkat çekiyor.
Avrupa Havalimanları Ciddi Uyarıda Bulundu
Financial Times’ın aktardığına göre, Avrupa Uluslararası Havalimanları Konseyi (ACI Europe), Avrupa Birliği Komisyonu’na gönderdiği resmi bir bildirimde, jet yakıtı stoklarının hızla azaldığı bilgisini paylaştı.
Söz konusu mektupta, Hürmüz Boğazı’ndaki ticari akışın üç hafta içerisinde normale dönmemesi durumunda, Avrupa genelindeki havalimanlarının jet yakıtı konusunda “sistemik bir kıtlık” tehlikesiyle karşı karşıya kalabileceği yönünde bir uyarı yapıldı.
Tedarik Kesintisi ve Fiyat Artışları
ABD/İsrail-İran arasındaki gerilimin 28 Şubat’ta başlamasının ardından Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ticaretinin sekteye uğraması, enerji tedarik zincirinde önemli aksamalara yol açtı. Bu durumun, günde yaklaşık 15 milyon varil ham petrol ve 5 milyon varil petrol ürünü sevkiyatını ciddi şekilde etkilediği belirtiliyor.
Arzda yaşanan bu daralma, petrol fiyatlarına da hızla yansıdı. Avrupa’da jet yakıtı fiyatları, söz konusu çatışma öncesi döneme kıyasla %100’lük bir artışla rekor seviyelere tırmandı.
Jet Yakıtı Fiyat Endeksleri ve Maliyetler
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) verilerine göre, küresel jet yakıtı endeksindeki fiyatlar 27 Şubat’ta varil başına 99,4 dolar iken, 3 Nisan tarihi itibarıyla %110’luk bir artış göstererek 209 dolara ulaştı. Kuzeybatı Avrupa’da ise maliyet, sigorta ve navlun (CIF) dahil olmak üzere varil başına maliyetin 216,9 dolara yükseldiği kaydedildi.
| Tarih | Fiyat (USD/varil) | Değişim |
|---|---|---|
| 27 Şubat | 99,4 | – |
| 3 Nisan | 209 | %110 artış |
Avrupa’nın Orta Doğu Arzına Bağımlılığı
S&P Global verilerine göre, Orta Doğu’dan Kuzeybatı Avrupa’ya günlük ortalama 177 bin varil jet yakıtı sevkiyatı gerçekleştiriliyor. Aynı kaynağa göre, bölgeden Güney Avrupa ve Doğu Akdeniz’e 31 bin varil, Afrika’ya 100 bin varil ve Asya’ya 17 bin varil jet yakıtı ulaştırılıyor. Ayrıca, 34 bin varil jet yakıtı Süveyş Kanalı üzerinden Kızıldeniz’e yönlendiriliyor.
Uzmanlar, özellikle Basra Körfezi’nden gelen jet yakıtına yüksek derecede bağımlı olan Avrupa gibi bölgelerin, tedarik aksamalarına karşı daha savunmasız bir pozisyonda olduğuna dikkat çekiyor.
Sahadaki Etkiler ve Gelecek Riskleri
Arzda yaşanan sıkıntılar, sahadaki operasyonlara da yansımaya başladı. İtalya’daki bazı havalimanlarında jet yakıtı kullanımıyla ilgili kısıtlamalar uygulamaya konulurken, bazı havayolu şirketleri olası bir savaş uzaması durumunda Avrupa genelinde yaz sezonu uçuşlarının aksayabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.
Sektör temsilcileri, mevcut gelişmelerin devam etmesi halinde havacılık operasyonlarında maliyet artışlarının ve aksaklıkların daha da belirginleşebileceğini vurguluyor.
- Avrupa havalimanları için “kıtlık” uyarısı
- Savaş sonrası arzda büyük kesinti
- Jet yakıtı fiyatlarında sert yükseliş
- Avrupa’nın Orta Doğu arzına bağımlılığı
- Havacılık sektöründe artan riskler
