Türkiye’nin kültürel mirasını koruma ve yurt dışına kaçırılan eserleri geri getirme çalışmaları kapsamında tarihi bir başarıya imza atıldı. Kanada ile yürütülen diplomatik ve hukuki süreç neticesinde, anavatanından koparılan nadide parçalar Türkiye’ye geri kazandırıldı. Bu operasyon, Kanada’dan Türkiye’ye gerçekleştirilen ilk resmi kültür varlığı iadesi olarak kayıtlara geçerken; 7 adet el yazması sayfa, 2 adet nadir matbu eser sayfası ve 2 adet modern hat çalışması yetkililerce teslim alındı.
Bakan Ersoy Müjdeyi Sosyal Medyadan Duyurdu
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, başarılı bir iade sürecini daha noktaladıklarını belirterek gelişmeyi kamuoyuyla paylaştı. Bakan Ersoy, açıklamasında şu ifadelere yer verdi:
“Mirasımıza sahip çıkıyor, tarihin emanetlerini doğduğu topraklara kavuşturuyoruz…Yeni bir iadeyi daha sonuçlandırdık. Kanada’dan Türkiye’ye ilk resmi iadeyi dün akşam gerçekleştirdik. 17.-19. yüzyıllar arasına tarihlenen 7 el yazması sayfa, 2 nadir matbu eser sayfası ve 2 modern hat çalışmasını Kanada’nın başkenti Ottawa’da teslim aldık. Kanada Sınır Hizmetleri Ajansı tarafından başlatılan süreci büyük bir titizlikle yürüterek bilimsel ve hukuki mücadelemizi sonuçlandırmış olduk. Kanada Federal Mahkemesinin kararıyla eserler şimdi anavatanına dönecek. Bu iade, uluslararası alanda da güçlü bir emsal niteliği taşıyor. Yasa dışı yollarla bu topraklardan koparılan her eserin izini sürüyor ve tek tek geri alıyoruz. Süreci başarıyla yürüten Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekiplerimiz, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, Türk ve İslam Eserleri Müzesi ile Ottowa Büyükelçiliğimiz başta olmak üzere katkı sunan herkese gönülden teşekkür ediyorum.”
Eserlerin Teslim Süreci ve Hukuki Mücadele
Eserlerin iadesi, 30 Mart tarihinde Kanada’nın başkenti Ottawa’da bulunan Kanada Koruma Enstitüsü’nde düzenlenen resmi bir törenle gerçekleştirildi. Türkiye adına eserleri Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz teslim aldı. 1970 UNESCO Sözleşmesi çerçevesinde yürütülen bu süreç, küresel ölçekte kültürel mirasın korunmasına yönelik dayanışmanın en somut örneklerinden biri olarak değerlendirildi.
Hukuki süreç, Ocak 2024’te İstanbul’dan Vancouver’a götürülmek istenen eserlerin Kanada Sınır Hizmetleri Ajansı tarafından durdurulmasıyla başladı. Kanada Federal Mahkemesinin 11 Eylül 2025 tarihli kararı, bu iadenin hukuki dayanağını oluşturdu. Mahkeme, Türkiye’nin sunduğu bilimsel kanıtlar ışığında eserlerin 2863 sayılı kanun kapsamında Türkiye’ye ait olduğuna hükmetti.
İade Edilen Kültür Varlıkları Listesi
| Eser Kategorisi | Miktar | Tarihsel Dönem |
|---|---|---|
| El Yazması Sayfalar | 7 Adet | 17. – 19. Yüzyıl |
| Nadir Matbu Eser Sayfaları | 2 Adet | 17. – 19. Yüzyıl |
| Modern Hat Çalışmaları | 2 Adet | Modern Dönem |
Eserlerin İçeriği ve Sahtecilik Tespitleri
Geri alınan eserler üzerinde yapılan incelemelerde, parçaların Arapça ve Osmanlı Türkçesi dillerinde yazıldığı; fıkıh, tasavvuf, edebiyat ve tarih gibi alanlara dair bilgiler içerdiği saptandı. 17. ile 19. yüzyıllar arasına tarihlenen el yazması sayfaların, orijinal ciltlerinden koparıldığı belirlendi. Ayrıca bazı varaklara sonradan eklenen modern minyatürlerin, ticari kazanç sağlamak amacıyla yapılan bir sahtecilik girişimi olduğu ancak bu durumun eserlerin tarihi niteliğine zarar vermediği vurgulandı.
Bu önemli gelişme, yasa dışı yollarla yurt dışına kaçırılan kültür varlıklarının takibi konusunda Türkiye’nin kararlılığını ve uluslararası hukuk arenasındaki başarısını bir kez daha kanıtlamış oldu.
