Körfez bölgesindeki jeopolitik gerilimler, enerji arz güvenliğini tehdit edecek boyutlara ulaştı. 28 Şubat tarihinde ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı operasyonlar, bölgede tehlikeli bir misilleme zincirini tetikledi. İsrail’in İran’daki Güney Pars sahasını vurmasının ardından harekete geçen Tahran yönetimi, ABD’nin Körfez’deki müttefiklerini hedef almayı sürdürerek dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracat merkezi olan Katar’daki Ras Laffan Sanayi Bölgesi’ne saldırı düzenledi.
Olayın Perde Arkası: 5N1K ile Körfez Krizi
- Ne Oldu? Küresel enerji piyasalarını sarsan karşılıklı enerji tesisi saldırıları gerçekleşti. Katar’daki dev LNG tesisinde “ciddi hasar” meydana geldi.
- Nerede? İran’daki Güney Pars Doğalgaz Sahası ve Katar’ın Ras Laffan Sanayi Bölgesi’nde.
- Ne Zaman? Gerilim 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in başlattığı saldırılarla alevlendi.
- Kimler Arasında? İsrail, ABD ve İran ekseninde yaşanıyor.
- Nasıl Etkiledi? Doğal gaz fiyatları son 3 yılın zirvesine çıkarken, petrolün varil fiyatı 110 dolara yaklaştı.
- Neden Önemli? Hürmüz Boğazı’nın kapanması ve tesislerin vurulması, küresel enerji tedarik zincirini koparma noktasına getirdi.
Avrupa’da Gaz Şoku: Vadeliler Yüzde 31 Fırladı
Katar’daki tesisin zarar görmesiyle birlikte Avrupa piyasalarında adeta deprem yaşandı. Kıtanın en yüksek hacimli sanal doğal gaz ticaret noktası kabul edilen Hollanda merkezli TTF’de nisan vadeli kontratlar uçuşa geçti.
| Piyasa Göstergesi (TTF Nisan Vadeli Kontratlar) | Fiyat / Değişim |
|---|---|
| Dünkü Kapanış Fiyatı | 54,66 euro / megavatsaat |
| Bugünkü Açılış Fiyatı | 72 euro / megavatsaat |
| Gün İçi Maksimum Artış Oranı | Yüzde 31’in üzerinde |
| Güncel Fiyat (Düne göre yaklaşık yüzde 26 artışla) | 68 euro / megavatsaat |
Fiyatların Aralık 2022 döneminden bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaşması, zorlu bir kış mevsimini geride bırakan ve depoları boşalan Avrupa Kıtası için mevcut stok krizini daha da çıkmaza soktu. Geçmişte Rus gazına rest çeken Avrupa ülkeleri, depolarını tekrar doldurabilmek amacıyla yönünü tamamen sıvılaştırılmış gaza çevirmiş durumda. Ancak daralan küresel arz havuzunda, Asyalı alıcılarla çok daha sert bir rekabetin içine girmeleri gerekecek.
Krizin Kalıcı Etkileri ve Analist Beklentileri
Uzmanlara göre piyasalardaki bu yangın kısa sürede sönmeyecek. Analistler, bölgedeki savaş durumu sona erse ve Hürmüz Boğazı gemi trafiğine yeniden açılsa dahi gaz tedarikindeki sıkıntıların devam edeceğini öngörüyor. Zira vurulan Ras Laffan tesislerindeki hasarın giderilmesi ve Katar’ın eski kapasitesiyle LNG sevkiyatına tekrar başlayabilmesinin aylar, hatta yıllar sürebileceği tahmin ediliyor.
Trump Artık Enerji Tesislerine Saldırı İstemiyor
Saldırı trafiğinin en başlarında İran’ın Güney Pars Doğalgaz Sahası’nı haritadan silmekle tehdit eden ABD Başkanı Donald Trump’ın stratejisinde ise yeni bir aşamaya geçildi. Wall Street Journal’ın yayımladığı bir habere göre; Başkan Trump, İsrail’in Güney Pars sahasına yönelik gerçekleştirdiği operasyondan önceden haberdardı. Hürmüz Boğazı’nı kapatan Tahran’a sert bir uyarı mesajı verilmesi gerektiğine inandığı için Trump bu hamleye destek vermişti.
Haberde yer alan yetkili açıklamalara göre; ABD Başkanı Trump, gönderilmek istenen bu mesajın İran tarafından alındığına inanıyor. Bu nedenle Washington yönetiminin, krizin daha da büyümemesi adına İran’ın enerji altyapısına yapılabilecek olası yeni saldırılara artık karşı çıktığı belirtiliyor.
