ABD ile İsrail’in 28 Şubat tarihinde İran’a karşı başlattığı operasyonlar, karşılıklı misillemelerle küresel bir enerji krizine dönüşüyor. Tahran yönetiminin Körfez’deki müttefikleri hedef alan son hamlesi, uluslararası piyasalarda sarsıcı bir etki yarattı.
Enerji Krizinin 5N1K’sı
Ne Oldu ve Nerede Gerçekleşti?
İsrail’in, İran sınırları içindeki Güney Pars sahasını hedef almasına karşılık veren İran yönetimi, misilleme olarak Katar‘da bulunan dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğal gaz ihracat merkezini vurdu. Söz konusu saldırı, ülkenin en büyük LNG tesisi konumundaki Ras Laffan Sanayi Bölgesi‘nde gerçekleşti ve tesisin olay sonrası “ciddi hasar” aldığı bildirildi.
Kim, Ne Tepki Verdi?
Olayların ardından ABD Başkanı Donald Trump, Tahran’ı Güney Pars Doğalgaz Sahası‘nı tamamen yok etmekle tehdit etti. Konuya dair Wall Street Journal‘da yer alan bir habere göre; Trump, İsrail’in Güney Pars’a yönelik operasyonundan önceden haberdardı. Haberde yer alan yetkili beyanları, bu saldırının Hürmüz Boğazı‘nı kapatan İran’a net bir mesaj vermek amacıyla desteklendiğini ortaya koydu. Ancak aynı yetkililer, Trump’ın İran’ın gereken mesajı aldığını düşündüğünü ve artık ülkenin enerji altyapısına yönelik yeni saldırılar düzenlenmesini istemediğini ifade etti.
Nasıl Bir Piyasa Etkisi Yarattı?
Sıcak çatışmaların gölgesinde enerji piyasalarının dengesi bir kez daha altüst oldu. Küresel gerilimin tırmanmasıyla birlikte petrolün varil fiyatı hızla 110 dolara dayandı. Asıl büyük şok ise Avrupa doğal gaz piyasalarında yaşandı ve fiyatlar son 3 yılın zirvesinde seyretmeye başladı.
Avrupa’nın en yüksek derinliğe sahip Hollanda merkezli sanal doğal gaz ticaret noktası TTF‘de rekor artışlar kaydedildi. Aralık 2022 döneminden bu yana görülen en yüksek rakamlara ulaşılırken, gaz vadelileri yüzde 31‘in üzerinde sert bir tırmanış gösterdi.
| TTF Nisan Vadeli Kontratlar | Fiyat (Megavatsaat Başına) | Değişim Oranı |
|---|---|---|
| Dünkü Kapanış | 54,66 euro | – |
| Bugünkü Açılış | 72 euro | >%31 Artış |
| Güncel Fiyat | 68 euro | Düne Göre Yaklaşık %26 Artış |
Neden Avrupa İçin Kritik Bir Tehdit?
Bu sert fiyat artışları, kış mevsimini geride bırakırken doğal gaz depoları boşalan Avrupa için mevcut stok yetersizliği problemini daha da derinleştirdi. Rus gazına rest çeken Avrupa ülkeleri, boşalan depolarını sıvılaştırılmış gaz ile doldurmaya hazırlanırken, giderek azalan arz pastasından pay alabilmek adına Asyalı alıcılarla çetin bir rekabete girmek zorunda kalacak.
Ne Zaman Çözülecek? (Analist Beklentileri)
Uzman analistlerin değerlendirmelerine göre, piyasalardaki bu kriz ortamı kısa vadede çözüme kavuşmayacak:
- Savaş durumu sona erip Hürmüz Boğazı ulaşıma yeniden açılsa dahi gaz piyasasındaki dar boğazın devam edeceği öngörülüyor.
- Saldırıya uğrayan Katar‘ın LNG sevkiyatlarına yeniden başlamasının aylar, hatta yıllar alabileceği belirtiliyor.
