Orta Doğu’da şiddetlenen savaş ve Hürmüz Boğazı’nın fiilen ulaşıma kapanması, küresel enerji piyasalarında deprem etkisi yarattı. Petrol üreticisi ülkelerin mecburi olarak üretimde kesintiye gitmesiyle birlikte, piyasa genelindeki toplam kayıp tam 500 milyon varil seviyesine ulaştı.
Ne Oldu: Tedarik Zincirinde Tarihi Kırılma
İngiltere merkezli veri analitik şirketi Vortexa‘nın Başekonomisti David Wech tarafından yapılan analizlere göre, oluşan bu devasa kaybın yaklaşık 190 milyon varillik kısmı, şu an Körfez bölgesinde hareket edemeyen ve mahsur kalan tankerlerin içinde bekliyor.
Nasıl Gerçekleşti: Yüklemeler Rekor Seviyede Düştü
Orta Doğu bölgesinden yapılan ham petrol ve petrol ürünleri yüklemelerinde yaşanan kesinti, 2025 yılındaki günlük ortalama yükleme rakamları baz alındığında 310 milyon varil olarak hesaplandı. Petrol ürünleri yüklemelerindeki bu devasa kayıpta, en büyük pay 30 milyon varille Suudi Arabistan’ın oldu.
Günlük bazda tedarik ağına yansıyan tablo şu şekilde özetleniyor:
- Halihazırda günlük yaklaşık 12 milyon varil ham petrol/kondensat yüklemesi yapılamıyor.
- Günlük 5 milyon varilin üzerinde rafine ürün sekteye uğruyor.
- İran’ın dışsatımı hesaplama dışı bırakıldığında, Orta Doğu’dan Asya’ya deniz yoluyla ulaştırılan ham petrol/kondensat hacmi mevsimsel olarak rekor düşük bir seviyeye inmiş durumda.
Kim Ne Kadar Etkilendi: Kaybın Ülkelere Dağılımı
Vortexa‘dan elde edilen verilere göre, piyasadan silinen 500 milyon varillik kaybın faturası bölge ülkelerine ağır oldu. Kaybın ülkelere göre dağılımı şu şekildedir:
| Ülke | Kayıp Miktarı (Milyon Varil) |
|---|---|
| Suudi Arabistan | 130 |
| Birleşik Arap Emirlikleri | 122 |
| Irak | 110 |
| Kuveyt | 64 |
| Katar | 46 |
| İran | 15 |
| Diğer Ülkeler | 14 |
Neden Çözülemiyor: Rezervler Yetersiz Kalıyor
Krize müdahale etmek isteyen Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkeler, 11 Mart tarihinde kurum tarihinin en büyük stratejik adımını atarak 400 milyon varillik petrol rezervini piyasaya sürme kararı aldı. Ancak piyasadaki mevcut kayıp, IEA ülkelerinin acil durumlar için kullanıma açacağı bu rezerv miktarının çok üzerinde kalıyor.
David Wech, piyasaya sürülecek bu varillerin akış hızının, sistemdeki günlük 17 milyon varillik kaybın oldukça gerisinde kalacağına dikkat çekiyor.
Kim Ne Dedi: “1973 Krizinden Bile Daha Büyük”
IEA Başkanı Fatih Birol, durumun ciddiyetini vurgulayan çarpıcı açıklamalarda bulundu. Orta Doğu’da yaşanan savaşın, dünya petrol piyasası tarihindeki en büyük tedarik kesintisini yarattığını ifade eden Birol, Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapalı kalması sebebiyle sistem dışı kalan petrol miktarının, 1973 yılındaki petrol krizi ve onu takip eden süreçte görülen tüm kesintilerden daha yüksek olduğunu bildirdi.
Ne Zaman Hissedilecek: Tüketiciler İçin Kritik Hafta
Piyasa analistlerinin değerlendirmelerine göre, söz konusu arz şokunun etkileri son tüketici tarafında henüz tam anlamıyla hissedilmiş değil. Ancak bu haftadan itibaren mevcut durumun tüketici fiyatları ve erişilebilirlik bağlamında büyük ölçüde değişeceği öngörülüyor.
