Uluslararası Finans Enstitüsü (IIF) tarafından yayımlanan son “Küresel Borç Monitörü” raporu, dünya ekonomisindeki borçlanma eğiliminin endişe verici boyutlara ulaştığını gözler önüne serdi. Rapora göre, küresel borç birikim hızı, pandemi döneminden bu yana görülen en sert yükselişi kaydederek geçtiğimiz yıl büyük bir ivme kazandı.
Küresel Borçta Tarihi Zirve
Dünya genelindeki toplam borç stoku, geçtiğimiz yıl yaklaşık 29 trilyon dolar artış göstererek tüm zamanların en yüksek seviyesi olan 348,3 trilyon dolar bandına yerleşti. Bu rekor artışın arkasındaki itici güç, büyük ölçüde bütçe açığı harcamalarındaki yükselişle birlikte gelişmiş piyasalar oldu. Artışın yaklaşık üçte ikisi bu ekonomilerden kaynaklandı.
Borç yükü tabana yayılan bir artış sergilerken, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde yeni zirveler test edildi. Ekonomik gruplara göre borç dağılımı şu şekilde gerçekleşti:
- Gelişmiş Ekonomiler: 231,7 trilyon dolar
- Gelişmekte Olan Ülkeler: 116,6 trilyon dolar
Borcun GSYH’ye Oranında Ayrışma
Küresel borcun Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’ya (GSYH) oranı incelendiğinde, üst üste beşinci yılda da düşüş eğiliminin sürdüğü ve 2025 yılında yaklaşık yüzde 308 seviyesine gerilediği görüldü. Ancak bu düşüş tablosunun detaylarında önemli bir ayrışma dikkat çekti. Söz konusu gerileme temel olarak gelişmiş piyasalardaki verilerden kaynaklanırken, gelişmekte olan piyasalarda borcun GSYH’ye oranı yükselişini sürdürdü ve yüzde 235 seviyesini aşarak rekor tazeledi.
Sektörel Borç Dağılımı ve Kamu Finansmanı
Geçen yılın dördüncü çeyreği itibarıyla küresel borcun sektörlere göre dağılımı incelendiğinde kamu borçlarının ağırlığı öne çıktı. Kamu borçlanmaları 2025 yılında küresel borç artışının 10 trilyon dolardan fazlasını oluşturdu. Bu artışın neredeyse dörtte üçü ise ABD, Çin ve Avro Bölgesi kaynaklı gerçekleşti.
Sektörlere göre küresel borç miktarları şöyledir:
- Kamu Borçları: 106,7 trilyon dolar
- Finansal Olmayan Şirketler: 100,6 trilyon dolar
- Finansal Sektör: 76,4 trilyon dolar
- Hane Halkı: 64,6 trilyon dolar
Avrupa özelinde kamu borçlarındaki genişleme Fransa ve İtalya’da yoğunlaşırken, bu ülkeleri Almanya takip etti. Gelişmekte olan piyasalarda ise Çin’deki artışın yanı sıra Brezilya, Meksika ve Rusya’da devlet borçlarındaki birikim belirginleşti.
Küresel Çapta Borç Oranları Değişimi
GSYH’ye oranlar baz alındığında, 2025 yılının son çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre değişimler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Sektör | Önceki Yıl (%) | Son Çeyrek (%) | Değişim Yönü |
|---|---|---|---|
| Hane Halkı | 57,5 | 57,0 | 📉 |
| Finansal Olmayan Şirketler | 88,4 | 88,2 | 📉 |
| Finansal Sektör | 69,8 | 68,2 | 📉 |
| Kamu | 93,0 | 94,8 | 📈 |
Türkiye Ekonomisinde Borç Görünümü
Türkiye verileri incelendiğinde, borçların GSYH’ye oranında sektörel bazda farklı eğilimler gözlendi. Geçen yılın son çeyreğinde, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla hane halkı ve reel sektör borçluluğunda artış yaşanırken, kamu ve finans sektöründe düşüş kaydedildi.
- Hane Halkı Borçları: Yüzde 9,9’dan yüzde 10,1’e yükseldi.
- Finansal Olmayan Şirketler: Yüzde 37,3’ten yüzde 38,2’ye çıktı.
- Kamu Borçları: Yüzde 27,5’ten yüzde 26,8’e geriledi.
- Finansal Sektör: Yüzde 17,5’ten yüzde 17,3’e düştü.
Raporda gelecek döneme dair yapılan değerlendirmelerde; özellikle ABD, Çin, Almanya, Japonya ve Hindistan gibi büyük ekonomilerdeki artan kamu borçlanma gereksinimleri sebebiyle küresel borç birikiminin güçlü seyrini korumasının beklendiği vurgulandı.
