Orta Doğu eksenli artan jeopolitik huzursuzlukların enerji maliyetleri üzerindeki yukarı yönlü baskısı, küresel enflasyon öngörülerini ve para otoritelerinin stratejilerini etkilerken, dolar endeksi 2024’ün ilk üç ayında dikkat çeken bir ivme yakaladı. Endeks, söz konusu dönemde yüzde 1,43 değer kazanarak, 2024 yılının final çeyreğinden bu yana kaydedilen en yüksek artış oranına ulaştı.
Enerji Arzı Kaygıları ve Güvenli Liman Talebi
ABD dolarının; avro, Japon yeni, İsviçre frangı, İngiliz sterlini, Kanada doları ve İsveç kronu gibi majör para birimleri karşısındaki gücünü simgeleyen dolar endeksi, enerji arzına dair endişelerle yükselişini sürdürdü. Orta Doğu’da tırmanan tansiyonun enerji piyasalarında yarattığı istikrarsızlık, yatırımcıların rotasını güvenli liman olarak kabul edilen dolara çevirmesine neden oldu. Özellikle ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonları ile İran’ın verdiği karşılıklar, risk algısını yükselterek dolar varlıklarına olan talebi perçinledi.
Bu süreçte dünyanın lider petrol üreticisi olan ABD’nin konumu, enerji fiyatlarındaki tırmanış ve küresel büyüme tahminlerindeki gerileme ile birleşerek doların elini güçlendiren temel faktörler arasında yer aldı. Petrol fiyatlarındaki artışın küresel enflasyon üzerinde baskı oluşturması, merkez bankalarının sıkı para politikası duruşunu koruyacağına dair beklentileri de taze tutuyor.
Dolar Endeksi ve Döviz Paritelerinde Son Durum
Dolar endeksi, 2024 yılının ilk çeyreğini 99,7 seviyesinde tamamladı. Endeks, geçtiğimiz ay 25 Kasım 2025 tarihinden bu yana ilk kez 100 barajının üzerine çıkarak kritik bir eşiği aşmış oldu. Parite tarafında ise avro/dolar paritesi yüzde 1,7 kayıpla 1,1554’e çekilirken; dolar/yen yüzde 1,2 artışla 158,8’e, dolar/İsviçre frangı ise yüzde 0,8 yükselişle 0,799 seviyesine geldi.
Birinci Çeyrek Parite Değişimleri
| Varlık / Parite | Değişim Oranı (%) | Dönem Sonu Değeri |
|---|---|---|
| Dolar Endeksi | +%1,43 | 99,7 |
| Avro / Dolar | -%1,7 | 1,1554 |
| Dolar / Yen | +%1,2 | 158,8 |
| Dolar / İsviçre Frangı | +%0,8 | 0,799 |
Ayrıca avro/dolar paritesinin 1,1411 ile Ağustos 2025’ten bu yana en düşük seviyesini test ettiği görüldü. Dolar/yen paritesi ise Temmuz 2024’ten bu yana ilk kez 160 seviyesinin üzerini gördü. Hatırlanacağı üzere dolar endeksi, 2025 yılının tamamında yüzde 9,4 değer kaybederek 2017’den beri en keskin yıllık düşüşünü gerçekleştirmişti.
Uzman Görüşü: Likidite ve Güvenli Liman Etkisi
Rabobank Kıdemli FX Stratejisti Jane Foley, yaşanan bu piyasa hareketlerine ilişkin yaptığı açıklamada, “Kriz dönemlerinde yatırımcılar her zaman getirilerden ziyade likiditeye değer verirler ve bu da doların güvenli liman olarak cazibesini açıklamaya yardımcı olur.” değerlendirmesinde bulundu.
Doların küresel ticaret ve ödeme ağlarındaki baskın rolüne dikkat çeken Foley, “Piyasanın geçen seneki nisan ayındaki düşüşün ardından uzun vadeli dolar pozisyonları açma konusunda isteksiz davranması, muhtemelen dolara geri dönüşü artırmıştır.” ifadelerini kullandı. Foley ayrıca, doların güvenli liman niteliğine dair tartışmaların kısa vadede kapandığını ve Orta Doğu’daki gerilimin sürmesi halinde doların değer kazanmaya devam edebileceğini belirtti.
