ABD ve İsrail tarafından İran’a gerçekleştirilen saldırıların ardından Orta Doğu coğrafyasında hava ulaşımı büyük bir kaosun içine sürüklendi. Bölgedeki stratejik öneme sahip havalimanlarının hedef alınması ve ülkelerin hava sahalarını ardı ardına kapatması, Batı ile Asya, Avrupa ve Afrika arasındaki uçuş koridorunda zincirleme aksamalara neden oldu. Küresel havacılık sektörü, binlerce yolcunun mağdur olduğu bu krizle başa çıkmaya çalışıyor.
Hava Sahaları Kapandı, Aktarma Merkezleri Durdu
Çatışmaların şiddetlenmesiyle birlikte ikinci günde de bölgedeki hava trafiği durma noktasına geldi. Özellikle küresel havacılığın kalbi sayılan Dubai, Abu Dabi ve Doha gibi merkezlerin işleyişi sekteye uğradı. Emirates, Dubai merkezli tüm operasyonlarını en az Pazar öğleden sonrasına kadar askıya aldığını duyururken, Qatar Airways ise Katar’daki havalimanının en erken Pazartesi sabahı faaliyete geçebileceğini belirtti. İsrail hava sahasındaki kapalılık durumu da sürmektedir.
Krizin boyutu rakamlara da yansıdı. Bölgedeki büyük havayolu şirketlerinin toplamda 1.800’den fazla uçuşu iptal ettiği rapor edildi. Emirates, Qatar Airways ve Etihad’ın bu merkezler üzerinden günlük ortalama 90 bin yolcuya hizmet verdiği göz önüne alındığında, yaşanan aksaklığın küresel etkisi daha net anlaşılıyor.
Saldırılarda Havalimanları Hedef Alındı
Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki havalimanlarında saldırılarla bağlantılı üzücü olaylar yaşandı. Yetkililer tarafından yapılan açıklamalara göre:
- Dubai Uluslararası Havalimanı: Olaylarda dört kişi yaralandı.
- Abu Dabi (Zayed Uluslararası Havalimanı): Bir kişi hayatını kaybederken, yedi kişi yaralandı.
- Kuveyt Uluslararası Havalimanı: Saldırı haberleri rapor edildi.
İran yönetimi olayların sorumluluğunu resmen üstlenmese de Körfez ülkeleri, bu misilleme saldırılarının daha önce işaret edilen ABD üslerinin ötesine geçerek sivil havacılığı da tehdit ettiğini vurguladı.
Rota Değişiklikleri ve Maliyet Baskısı
Havacılık uzmanları ve analistler, önümüzdeki günlerde de rötarların ve iptallerin sürebileceği konusunda yolcuları uyarıyor. Havayolu şirketleri, riskli bölgelerden kaçınmak adına rotalarını Suudi Arabistan üzerinden daha güneydeki hava koridorlarına kaydırmış durumda. Bu stratejik değişiklik, uçuş sürelerinin uzamasına ve yakıt maliyetlerinin artmasına sebep oluyor. Uzmanlar, artan operasyonel giderlerin bilet fiyatlarına zam olarak yansıyabileceğine dikkat çekiyor.
Ayrıca hava sahasını kapatan ülkelerin üst geçiş ücreti gelirlerinden mahrum kalacağı, buna karşılık Suudi Arabistan hava kontrol birimlerinin yoğun trafik altında baskı yaşayabileceği ifade ediliyor. Birleşik Arap Emirlikleri’nin “geçici ve kısmi hava sahası kapanışı” kararı sonrası ülkedeki trafik büyük oranda dururken; İsrail, Katar, Suriye, İran, Irak, Kuveyt ve Bahreyn hava sahalarının kapalı olması yüz binlerce yolcunun seyahat planını altüst etti.
Havayolu Şirketlerinin Aldığı Önlemler
Dünya genelindeki havayolu devleri, kriz masaları oluşturarak uçuş planlarını revize etti. FlightAware verilerine göre, Cumartesi sabahı itibarıyla Tel Aviv ve Dubai varışlı en az 145 uçak; Atina, İstanbul ve Roma gibi alternatif şehirlere yönlendirildi. Bazı uçaklar ise kalkış noktalarına geri dönmek zorunda kaldı. Philadelphia’dan kalkan bir uçağın İspanya semalarına kadar geldikten sonra geri dönerek toplamda yaklaşık 15 saat havada kaldığı kaydedildi.
Havayolu firmaları yolculara havalimanına gelmeden önce uçuş durumlarını kontrol etmelerini önerirken, etkilenen yolculara ücretsiz değişiklik hakları tanımlandı.
Şirket Bazlı İptal ve Durdurma Kararları
Havayolu şirketlerinin bölgeye yönelik son durumları aşağıda özetlenmiştir:
| Havayolu Şirketi | Alınan Karar / Etkilenen Rotalar |
|---|---|
| Türk Hava Yolları | Lübnan, Suriye, Irak, İran, Ürdün (Pazartesi’ye kadar durduruldu). Katar, Kuveyt, Bahreyn, BAE, Umman seferleri askıya alındı. |
| Air India | Orta Doğu seferleri iptal edildi. |
| British Airways | Tel Aviv ve Bahreyn uçuşları gelecek haftaya kadar askıda, Amman seferleri iptal. |
| Delta & United | Tel Aviv uçuşları iptal edildi. |
| Virgin Atlantic | Irak hava sahasını kullanmayacağını bildirdi. |
| Diğer (KLM, Lufthansa, Air France, Pegasus vb.) | Bölgeye yönelik seferler durduruldu. |
