Küresel petrol piyasaları, Orta Doğu’daki çatışmaların derinleşmesi ve bölgeye yönelik askeri yığınakların artmasıyla birlikte sert bir yükseliş grafiği çiziyor. Husiler’in bölgedeki savaşa dahil olması ve ABD’nin bölgeye ek asker takviyesi yapması, arz güvenliğine dair endişeleri zirveye taşıdı.
Brent Petrolde Aylık Bazda Tarihi Kazanç
Mart ayını rekor bir kazançla kapatmaya hazırlanan Brent petrol, Husiler’in hafta sonu İsrail’e yönelik gerçekleştirdiği füze saldırılarının ardından varil başına yüzde 3,7 değer kazanarak 116,75 dolara ulaştı. Benzer şekilde ABD ham petrolü de kritik eşiği aşarak 100 doların üzerine çıktı. Husiler tarafından yapılan açıklamada, İran ve bağlı milis gruplarına yönelik saldırılar son bulana kadar operasyonların süreceği vurgulandı.
Trump’tan “Petrolü Ele Geçirme” Çıkışı
Washington’un bölgeye binlerce ek asker gönderme kararı, riskli bir kara harekâtı olasılığını gündeme getirirken, Donald Trump’tan dikkat çekici açıklamalar geldi. Financial Times’a konuşan Trump, İran’daki petrolü “ele geçirmek” istediğini ve ülkenin ana ihracat noktası olan Harg Adası’nı kontrol altına alabileceğini ifade etti. Bu tür bir hamlenin Tahran yönetiminden sert bir misilleme davet edebileceği belirtiliyor.
Piyasalarda Savaş Etkisi: Mart Ayında Yüzde 60 Artış
ABD, İsrail ve İran arasındaki gerilimin küresel piyasalarda yarattığı sarsıntı sonucunda Brent petrol, Mart ayı boyunca yaklaşık yüzde 60 oranında yükseldi. Çatışmaların beşinci haftasına girildiği bu dönemde, Washington’un diplomatik hamlelerine ve hafta sonu Pakistan’da yürütülen barış müzakerelerine rağmen gerginlik azalma sinyali vermiyor.
Pazar günü Air Force One uçağında basın mensuplarına konuşan Trump, İran’ın savaşı bitirmek için sunulan 15 talebin büyük kısmını ABD’ye “kabul ettirdiğini” öne sürdü ancak bu tavizlerin detaylarına değinmedi. İran ise daha önce bu planı reddetmiş, Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenliğinin korunması şartı başta olmak üzere kendi koşullarını dayatmıştı.
Hürmüz Boğazı ve Sevkiyat Trafiği
Tahran yönetimi, Basra Körfezi’ni dünya pazarlarına bağlayan kritik su yolu Hürmüz Boğazı’ndaki trafiği büyük ölçüde durdurmuş durumda. Bölgedeki kontrolünü resmileştirmeye çalışan İran, çoğu geminin geçişini engellerken; Pakistan, Tayland ve Malezya gibi ülkelerden gelen sınırlı sayıda tankere izin veriyor.
Geçtiğimiz hafta yapılan kabine toplantısında Trump, İran’ın iyi niyet göstergesi olarak 10 petrol tankerinin geçişine onay verdiğini söylemişti. Financial Times’ın aktardığına göre Trump bu sayının iki katına çıktığını belirtirken, Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar da Tahran’ın 20 geminin daha geçişine müsaade ettiğini teyit etti.
Yeni Risk Faktörü: Kızıldeniz ve Yanbu Hattı
Husiler’in çatışmalara müdahil olması petrol piyasaları için yeni bir tehdit unsuru olarak görülüyor. 2023 yılında Gazze’deki savaşın başlamasıyla Kızıldeniz’i Batılı nakliye firmalarına kapatan grup, gemilerin rotalarını değiştirmesine yol açmıştı. Yanbu üzerinden gerçekleştirilen petrol sevkiyatlarına yönelebilecek olası bir tehdidin, küresel arz kısıtlılığını daha da derinleştirmesinden endişe ediliyor.
