Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, Kremlin Sarayı’nda bir araya gelerek iki ülke arasındaki stratejik ortaklığı ve bölgesel gelişmeleri değerlendirdi. Görüşmede Avrasya coğrafyasındaki entegrasyon süreçleri, Güney Kafkasya’daki ulaşım ağlarının modernize edilmesi ve bölge güvenliğine dair güncel konular ele alındı.
Ekonomik Veriler ve Ticaret Hacmi
Zirvede konuşan Putin, Ermenistan ile olan ekonomik bağların kuvvetlendiğine dikkat çekti. Ticaret verilerini paylaşan Putin, “Ekonomi alanındaki ilişkiler, hızla gelişiyor. İkili ticaret hacmi, bir önceki yıl 11 milyar dolar, 2025’te ise 6,4 milyar dolar oldu. Komşu ülke Azerbaycan ile bu rakam daha az 4,9. Bu çok şey gösteriyor.” ifadelerini kullandı.
Ermenistan’ın Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) ülkelerine gerçekleştirdiği ihracatın son dönemde 10 kat artış gösterdiğini belirten Putin, “Elbette, kiminle ve nerede çalışma konusundaki karar ekibinize ait.” diyerek Ermenistan’ın ekonomik tercihlerine saygı duyduklarını vurguladı.
| Kategori / İlişki Alanı | İlgili İstatistik ve Veriler |
|---|---|
| Rusya-Ermenistan Ticaret Hacmi (Geçen Yıl) | 11 milyar dolar |
| Rusya-Ermenistan Ticaret Hacmi (2025) | 6,4 milyar dolar |
| Rusya-Azerbaycan Ticaret Hacmi | 4,9 milyar dolar |
| Ermenistan’ın AEB İhracat Artışı | 10 kat |
| Rusya’daki Ermeni Vatandaşı Sayısı | 2 milyondan fazla |
AB ve AEB Arasındaki Ekonomik Farklılıklar
Ermenistan’ın Avrupa Birliği (AB) ile olan yakınlaşmasını metanetle karşıladıklarını ifade eden Putin, iki farklı gümrük yapısında aynı anda bulunmanın teknik olarak mümkün olmadığını söyledi. Putin, şu değerlendirmede bulundu:
“Her ülkenin, başka ülkelerle işbirliğinden azami fayda sağlamayı amaçladığını anlıyoruz. Ancak AB ve AEB ile aynı anda Gümrük Birliği’nde olmak imkansız. Buradaki mesele siyasi değil ekonomiktir. Çünkü bazı şeyler, yıllarca sürdürmeyi gerektiren yoğun ortak çalışmaların yapılmasını gerektiriyor. Rusya ve AB, birbirinden farklı bitki sağlığı standartlarına sahip. Başka birçok sorun daha var. Bir gün AEB ve AB’nin bu sorunları er ya da geç çözeceğini umuyorum.”
Ukrayna savaşı öncesinde de Avrupa ile uzlaşı zemini aradıklarını ancak sonuç alamadıklarını belirten Putin, “Avrupalılar, her konuda sert yaklaşım sergiliyor.” diyerek Batı’nın tutumunu eleştirdi.
Güvenlik ve Karabağ Tartışması
Ermenistan’ın Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü (KGAÖ) hakkındaki eleştirilerine yanıt veren Putin, Karabağ konusundaki siyasi sürece değindi. Putin, “Siz, 2022’de Prag’da Karabağ’ın, Azerbaycan’ın parçası olduğunu kabul ettiniz. KGAÖ’nün Azerbaycan için boyut kazanmış olan bir sürece müdahale etmesi kesinlikle yanlış olur idi.” dedi.
Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki diyaloğun liderlerin çabalarıyla stabil hale geldiğini belirten Putin, ABD Başkanı Donald Trump’ın da bu sürece dahil olduğunu hatırlattı. Ermenistan’daki yaklaşan seçimlerin ikili ilişkileri zedelememesi gerektiğini söyleyen Putin, Rusya’da yaşayan 2 milyonu aşkın Ermeni vatandaşına ve Ermenistan’daki Rus yanlısı güçlere dikkat çekerek şunları ekledi:
“Tüm bu siyasi partilerin, siyasetçilerin seçim sürecinde yer almasını istiyoruz. Bu siyasetçilerin bazıları, Rus pasaportuna sahip olmasına rağmen hapiste bulunuyor. Bu sizin kararınız ve buna müdahale etmiyoruz. Ancak yine de bunların iç siyasi süreçlerde yer almasını istiyoruz. Ermenistan’daki seçimlerin sonucu ne olursa olsun, Rus-Ermeni ilişkilerini kurma ve güçlendirme konusundaki ortak kararlılığımızın devam edeceğini umuyorum.”
Paşinyan’dan AB, Enerji ve KGAÖ Açıklamaları
Başbakan Paşinyan ise AB ile ilişkilerde gerçekçi bir yaklaşım sergilediklerini dile getirerek, “İki örgüte aynı anda üye olmanın imkansız olduğunu biliyoruz. Ancak yaptıklarımız ve gündemimiz birbiriyle şimdilik uyumlu. Bu bir gerçek. Bu gündemleri, mümkün oldukça birlikte izlemeye devam edeceğiz. Süreç, karar alınması gereken noktaya geldiğinde ise Ermenistan vatandaşlarının bu kararı vereceğinden eminim.” dedi.
Enerji sektöründe Rusya ile işbirliğinin sürdüğünü ve nükleer santral inşasının gündemde olduğunu belirten Paşinyan, “Bu konuyu diğer ortaklarımızla da istişare ediyoruz. Çünkü Ermenistan için en avantajlı seçeneği araştırıyoruz.” bilgisini paylaştı. Karabağ’ın tanınması süreciyle ilgili olarak ise “Ancak bunu, Rusya’nın üst düzey yönetiminin, bu konuyu iki kez kamuoyunda dile getirmesinin ardından yaptık.” ifadesini kullandı.
KGAÖ ve Seçim Yasası Üzerine Notlar
Paşinyan, örgütle ilgili yaşadıkları sıkıntıları şu sözlerle özetledi: “KGAÖ ile ilgili sorunlarımızı da hiçbir zaman gizlemedik. 2022’de özel bir durum yaşadık. Bence KGAÖ mekanizmalarının işe yaraması gerekiyordu ancak bu olmadı. Bu da KGAÖ ile ilişkilerimizde bulunduğumuz noktaya getirdi. KGAÖ çalışmalarında yer almıyoruz. Bunun da basit bir nedeni var: Halkımıza, KGAÖ’nün yükümlülüklerine rağmen neden tepki göstermediğini hala açıklayamadık.”
Ülkedeki demokratik yapıya vurgu yapan Paşinyan, Rus pasaportu olan kişilerin adaylığı konusunda anayasal engeller olduğunu hatırlatarak, “Ermenistan’ın Anayasası’na göre, Rus pasaportuna sahip şahıslar, ne milletvekili adayı ne de Başbakan adayı olamaz.” dedi. “Ermenistan’ın KGAÖ’ye yönelik yaklaşımı konusunda nokta konulması lazım” diyen Paşinyan, seçim sonrası Rusya ile ilişkilerin gelişimine dair inancını yineledi.
