Avrupa Birliği’nin, Rusya’nın Ukrayna’daki faaliyetlerine yanıt olarak uygulamaya koyduğu enerji yaptırımları, birlik ekonomisine beklenenden çok daha ağır bir maliyet getirdi. Enerji arz güvenliğini sağlamaya çalışırken artan fiyatlarla mücadele eden Avrupa ülkeleri, yaptırımların başlangıcından bu yana yüz milyarlarca dolarlık ek harcama yapmak zorunda kaldı.
Yaptırımların Mali Bilançosu ve Artan Fiyatlar
AB, Rus ham petrolünün deniz yoluyla taşınmasını Aralık 2022‘de, rafine petrol ürünlerini ise Şubat 2023‘te yasaklama kararı almıştı. Bu kararların ardından tedarik zincirinde yaşanan değişimler, birim maliyetlere doğrudan yansıdı. 2021 yılında varil başına ortalama 67,50 dolar ödeme yapan Avrupa ülkeleri, 2025 yılına gelindiğinde bu rakamın 75,50 dolara yükseldiğini gördü.
Enerji krizi sonrasında fiyatlarda bir miktar geri çekilme yaşansa da piyasalar 2022 öncesindeki seviyelere dönemedi. İthalat hacimlerindeki değişim ve maliyet artışı ise şu şekilde gerçekleşti:
- 2021 İthalat Hacmi: 3,4 milyar varil
- 2024 İthalat Hacmi: 3,5 milyar varil
- 2025 İthalat Hacmi: 3,3 milyar varil
İthalat miktarındaki bu dalgalanmaya rağmen, maliyetlerdeki artış dikkat çekici boyutlara ulaştı. 2025 yılında toplam ithalat maliyeti 215,2 milyar dolar seviyesini buldu. Yapılan hesaplamalara göre:
| Dönem / Kategori | Tutar |
|---|---|
| 2022 – 2024 Fazla Ödeme | 307,5 Milyar Dolar |
| Yaptırımlar Sonrası Toplam Kayıp | 334,4 Milyar Dolar |
Gelecek Planları: Tam Yasak ve LNG Hedefi
Avrupa Birliği, Rus enerjisine olan bağımlılığı tamamen sonlandırmak için yeni yasal adımlar atmaya hazırlanıyor. Aralık 2025‘te bir açıklama yapan AB Enerji Komiseri Dan Jorgensen, 2026 yılının başlarında Rus petrolünün tamamen yasaklanmasını öngören bir yasa teklifi sunulacağını duyurdu. Birlik ayrıca, 2027 yılına kadar Rus LNG’sini de (Sıvılaştırılmış Doğal Gaz) aşamalı olarak enerji sepetinden çıkarmayı hedefliyor.
Alternatif Rotalar ve İstisnalar
Resmi ithalat verilerindeki düşüşe rağmen, Rus petrolü dolaylı yollardan Avrupa pazarına girmeye devam ediyor. Mevcut tablodaki önemli detaylar şunlardır:
- Dolaylı Akış: Rus petrolü, Hindistan ve Türkiye gibi ülkelerde işlendikten sonra yakıt olarak Avrupa’ya ihraç ediliyor ve piyasaya sürülüyor.
- Boru Hattı Muafiyeti: Macaristan, Slovakya ve Çekya; Drujba boru hattı üzerinden sağlanan özel muafiyet kapsamında Rus petrolü alımına devam ediyor.
Bu veriler, AB’nin doğrudan alımları kısıtlamasına rağmen, Rus enerjisinin Avrupa piyasalarındaki varlığının ve etkisinin henüz tamamen sona ermediğini gösteriyor.
