Rusya hükümeti, dijital platformlar üzerindeki denetim mekanizmalarını sıkılaştırma stratejisi kapsamında, popüler mesajlaşma uygulaması WhatsApp’a yönelik erişimi ülke genelinde tamamen sonlandırmak için düğmeye bastı. Mesajlaşma devine yönelik bu radikal adım, dijital iletişim özgürlüğü tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
BBC tarafından servis edilen habere göre, söz konusu yeni karar, Rus düzenleyicilerin güvenlik gerekçelerini öne sürerek Telegram’a erişim kısıtlaması getirmesinin hemen ardından gündeme geldi. Rusya’da Telegram’ın da en az WhatsApp kadar yaygın bir kullanıcı kitlesine hitap ettiği biliniyor.
WhatsApp ve Meta Cephesinden Tepkiler
Yasağa ilişkin değerlendirmelerde bulunan WhatsApp yetkilileri, 100 milyondan fazla kullanıcıyı özel ve güvenli iletişim hakkından mahrum bırakmanın geriye doğru atılmış bir adım olduğunu vurguladı. Yetkililer, bu durumun Rusya’daki vatandaşlar için güvenlik seviyesini düşüreceğini ifade ediyor.
Rusya’nın iletişim denetleme kurumu Roskomnadzor, daha önce WhatsApp’ı yerel mevzuata uyum sağlaması konusunda defalarca uyarmıştı. Rus makamları, atılacak yasaklama adımları için Meta’nın ülkede “aşırılık yanlısı bir kuruluş” olarak sınıflandırılmasını temel gerekçe olarak gösteriyor.
Devlet kontrolündeki medya organları, uygulamanın 2026 yılına kadar tamamen yasaklanmasının beklendiğini kamuoyuna duyurdu. Hatırlanacağı üzere, 2022 yılında yapılan “aşırılık yanlısı” tanımlamasının ardından Meta çatısı altındaki Instagram ve Facebook Rusya’da engellenmiş, bu platformlara erişim yalnızca VPN kullanımı ile mümkün hale gelmişti.
Alternatif Olarak “Max” Uygulaması ve Zorunluluklar
Kremlin yönetimi, WhatsApp ve Telegram’ın yerini alması amacıyla kullanıcıları “Max” isimli yeni bir platforma yönlendirmek için çalışmalarını hızlandırdı. Çin menşeli WeChat modeline benzetilen bu “süper uygulama”, mesajlaşma fonksiyonları ile kamu hizmetlerini tek bir çatı altında topluyor. Ancak uygulamanın en dikkat çeken eksiği, uçtan uca şifreleme özelliğinin bulunmaması.
Moskova yönetimi, hem WhatsApp’ın hem de Telegram’ın yasal düzenlemelere uygun şekilde kullanıcı verilerini Rusya sınırları içinde depolamayı kabul etmediğini iddia ediyor. Bu kapsamda alınan tedbirler şu şekilde sıralanıyor:
- 2025 yılı itibarıyla ülkede satışa sunulan tüm yeni cihazlarda Max uygulamasının ön yüklü olması zorunlu hale getirildi.
- Kamu çalışanları, öğretmenler ve öğrencilerden iletişim için bu platformu kullanmaları talep ediliyor.
Uygulamaların Karşılaştırmalı Özellikleri
| Özellik / Durum | Max (Rusya) | |
|---|---|---|
| Şifreleme | Uçtan uca şifreleme mevcut | Uçtan uca şifreleme yok |
| Model | Sadece mesajlaşma odaklı | WeChat benzeri “Süper Uygulama” |
| Yasal Statü | 2026’ya kadar yasaklanması bekleniyor | Kamu personeli ve yeni cihazlar için zorunlu |
Pavel Durov’dan “Siyasi Sansür” Çıkışı
Telegram’ın kurucusu Pavel Durov, yaşanan gelişmelere dair yaptığı açıklamada sert eleştirilerde bulundu. Durov, devletin bu kısıtlamalar aracılığıyla halkı siyasi sansür ve gözetleme amacıyla kendi geliştirdiği uygulamaya mecbur bıraktığını belirterek, vatandaşların özgürlüklerini kısıtlamanın asla doğru bir cevap olmayacağının altını çizdi.
