Kremlin’in ‘Dijital Egemenlik’ Politikası Devam Ediyor: Yabancı Platformlar Üzerindeki Baskı Artıyor
Rusya, küresel teknoloji devleri üzerindeki baskısını artırmaya devam ediyor. Moskova’daki bir mahkeme, “yasaklı içeriklere” erişimi engellemedikleri gerekçesiyle Google’a 7 milyon ruble, Wikipedia’ya ise 6 milyon ruble olmak üzere toplam 13 milyon ruble (yaklaşık 162 bin dolar) para cezası verdi. Bu karar, Kremlin’in ülkedeki dijital bilgi akışını kontrol altına alma ve “dijital egemenlik” sağlama stratejisinin bir parçası olarak görülüyor.
Mahkeme, her iki platformun da Rusya’nın yasal düzenlemelerine uymayarak, ülke tarafından yasaklanmış olarak nitelendirilen içerikleri kaldırmadığına hükmetti.
Bu cezalar, Rusya’nın yabancı teknoloji platformlarına yönelik ilk hamlesi değil. Daha önce de Apple, Twitch ve Facebook gibi şirketlere benzer gerekçelerle para cezaları kesilmişti. Hatta yasalara uymadıkları gerekçesiyle Instagram, X (eski adıyla Twitter), YouTube ve Facebook gibi platformlara yönelik çeşitli erişim engelleri de getirilmişti.
Finans Hattı Yorum:
Rusya’nın Google ve Wikipedia’ya kestiği bu cezalar, parasal tutarının çok ötesinde, derin stratejik ve jeopolitik mesajlar içeriyor.
1. Sembolik Ceza, Gerçek Mesaj: “Ya Bizim Kurallarımızla Oynarsınız ya da Hiç Oynamazsınız”
162 bin dolarlık toplam ceza, Google gibi bir dev için mali açıdan “çerez parası” niteliğindedir. Buradaki asıl amaç finansal bir darbe vurmak değil, yasal bir emsal oluşturmak ve egemenliği tescil etmektir. Moskova, bu kararlarla küresel teknoloji şirketlerine net bir mesaj veriyor: “Rusya Federasyonu sınırları içinde faaliyet gösteriyorsanız, bizim yasalarımıza ve kurallarımıza tabi olacaksınız.” Bu, bilgi ve veri akışı üzerindeki kontrolü yabancı şirketlere bırakmama yönündeki kararlılığın bir göstergesidir.
2. “Dijital Demir Perde” Stratejisi
Bu hamleler, Rusya’nın kendi internet ekosistemini Batı’dan izole etme ve bir nevi “dijital demir perde” örme stratejisinin parçalarıdır. Kremlin, özellikle Ukrayna’daki savaş, muhalif görüşler ve LGBTİ+ hakları gibi konularda “istenmeyen” olarak gördüğü bilgilerin vatandaşlarına ulaşmasını engellemek istiyor. Bu, Çin’in “Büyük Güvenlik Duvarı” (Great Firewall) modeline benzer şekilde, kontrol altında, filtrelenmiş bir ulusal internet yaratma çabasıdır.
3. Teknoloji Devlerinin İkilemi: Etik mi, Pazar mı?
Bu durum, Google ve özellikle bir sivil toplum kuruluşu olan Wikipedia’yı zor bir ikilemde bırakıyor:
-
Seçenek A – Uyum Sağlamak: Rusya’nın taleplerini kabul edip, istenen içerikleri sansürlemek. Bu, şirketlerin küresel ölçekte savunduğu “ifade özgürlüğü” ve “bilgiye serbest erişim” gibi temel ilkelerle çelişir ve marka itibarlarına zarar verir.
-
Seçenek B – Direnmek: İlkelerine sadık kalarak direnmek. Bu ise, sürekli artan para cezaları, yöneticilere yönelik yasal tehditler ve en nihayetinde hizmetin Rusya’da tamamen engellenmesi riskini beraberinde getirir. Bu, milyonlarca kullanıcıyı ve potansiyel geliri kaybetmek anlamına gelir.
4. Yatırımcı İçin Anlamı: Artan Jeopolitik Risk
Yatırımcılar için bu gelişmeler, teknoloji devlerinin bilançolarına yeni bir risk faktörü ekliyor: jeopolitik ve regülasyon riski. Rusya pazarı, bu şirketlerin küresel gelirleri içinde küçük bir paya sahip olsa da, bu “ulusal internet” kurma eğilimi küresel bir trend haline gelirse (Hindistan, Türkiye ve diğer ülkelerde de benzer adımlar görülüyor), bu durum şirketlerin küresel büyüme stratejilerini ve pazar erişimlerini ciddi şekilde tehdit edebilir. Bu riskin, şirketlerin uzun vadeli değerlemelerinde giderek daha fazla dikkate alınması gerekecektir.
