Tarihi Zarar: Dev Yatırımların Faturası Ağır Oldu, 9 Ayda 10 Milyar TL’nin Üzerinde Zarar Yazdı
Türkiye’nin en büyük sanayi kuruluşlarından Sasa Polyester (SASA), 2025 yılının ilk dokuz ayına ilişkin konsolide finansal sonuçlarıyla piyasaları şaşırttı. Şirket, geçtiğimiz yılın aynı döneminde kaydettiği 23 milyar TL’lik rekor kârın ardından, bu yılın aynı döneminde 10,1 milyar TL net zarar açıkladı. Bu dramatik geri dönüşün arkasında, küresel piyasalardaki talep daralması, ürün fiyatlarındaki baskı, düşen kâr marjları ve şirketin tamamladığı milyarlarca dolarlık stratejik yatırımların getirdiği ağır finansman maliyetleri yatıyor.
Rakamlarla Finansal Tablo: Kârlılıkta Sert Düşüş
SASA’nın Kamuyu Aydınlatma Platformu’na (KAP) bildirdiği rapora göre, şirketin finansal performansındaki bozulma tüm kalemlerde hissedildi:
-
Net Satışlar: Geçen yıl 47,4 milyar TL olan net satışlar, bu yılın ilk dokuz ayında %18,5 düşüşle 38,6 milyar TL’ye geriledi.
-
Brüt Kâr: Kârlılıktaki erime çok daha belirgindi. Brüt kâr, %66’lık keskin bir düşüşle 9,6 milyar TL’den 3,2 milyar TL’ye indi.
-
FAVÖK (EBITDA): Şirketin ana faaliyetlerinden yarattığı kârı gösteren FAVÖK, %37 azalarak 8,4 milyar TL’den 5,3 milyar TL’ye düştü. FAVÖK marjı ise %18’den %14’e geriledi.
Hacim Arttı, Ciro Düştü: Fiyat Baskısı Alarm Veriyor
Raporun en dikkat çekici detaylarından biri, satış hacmi ile ciro arasındaki makasın açılması oldu. Şirket, 2024’ün ilk dokuz ayında 757.738 ton olan toplam satış miktarını, bu yılın aynı döneminde yeni tesislerin de katkısıyla 799.588 tona çıkarmayı başardı. Ancak satış hacmindeki bu artışa rağmen cironun %18,5 düşmesi, polyester piyasasında ne denli yoğun bir fiyat rekabeti ve talep baskısı yaşandığını net bir şekilde ortaya koyuyor. Özellikle Çinli üreticilerin agresif fiyat politikaları, şirketin kârlılığını doğrudan etkiledi.
Üretimde Stratejik Dönüşüm: PTA Devrede, Elyaf Düşüşte
SASA’nın üretim rakamları, şirketin geçirdiği stratejik dönüşümü gözler önüne seriyor. En önemli yatırım olan PTA (Saflaştırılmış Tereftalik Asit) tesisinin devreye girmesiyle, daha önce hiç olmayan 588.802 tonluk PTA üretimi gerçekleştirildi. Polyester Cips üretimi de %48 artışla 427 bin tona ulaştı. Ancak, pazar koşullarının zayıflamasıyla eski ürün gruplarında ciddi düşüşler yaşandı:
-
Polyester Elyaf üretimi %12 azaldı.
-
Poy üretimi %28 azaldı.
-
Polyester İplik üretimi %17 azaldı.
Bu veriler, SASA’nın artık üretim odağını hammadde ve katma değerli cips üretimine kaydırarak dikey entegrasyonu güçlendirdiğini gösteriyor.
Milyar Dolarlık Yatırımlar Tamamlandı
Raporda, SASA’nın yaklaşık 4 milyar ABD dolarına ulaşan yatırım hamlesinin önemli bir kısmının tamamlandığı belirtildi.
-
PTA Üretim Tesisi: Toplam 1,75 milyar dolarlık maliyete sahip olan ve şirketin hammadde bağımlılığını ortadan kaldıran bu stratejik tesis, 3 Mart 2025’te ticari üretime başladı.
-
Tekstil/Şişe/Pet Cipsi (MTR) Tesisi: Yaklaşık 250 milyon dolarlık yatırımla kurulan tesis, 30 Nisan 2025’te faaliyete geçti.
-
Elyaf Üretim Tesisi: Yatırım değeri 650 milyon doları bulan yeni elyaf tesisinin 350.000 ton/yıl kapasiteli bölümü 25 Eylül 2025’te deneme üretimine başladı. Bu tesisin yıllık yaklaşık 400 milyon dolar ciro katkısı yapması bekleniyor.
Kredi Notları Baskı Altında: Fitch’ten ‘CCC’ Uyarısı
Şirketin artan borçluluğu ve zayıflayan finansalları, kredi derecelendirme kuruluşlarının da radarına girdi. JCR Avrasya, şirketin ulusal kredi notunu “A+ (Tr)” seviyesinden “A- (tr)” seviyesine çekerken, görünümü “Stabil” olarak teyit etti. Ancak uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings’in adımı çok daha sert oldu. Fitch, SASA’nın Uzun Vadeli Kredi Notu’nu “B-“den, “ciddi kredi riski” anlamına gelen ve yatırım yapılamaz (çöp) kategorisinde değerlendirilen “CCC” seviyesine düşürdü. Bu not indirimi, şirketin borçlarını çevirme kabiliyetine ilişkin endişelerin arttığını gösteriyor.
Finans Hattı Yorumu:
SASA’nın 2025 üçüncü çeyrek bilançosu, bir sanayi devinin tarihindeki en büyük dönüşüm sancısını yaşadığının bir belgesi niteliğinde. Açıklanan 10,1 milyar TL’lik zarar, şirketin ne denli zorlu bir “mükemmel fırtına” ile karşı karşıya olduğunu gösteriyor: Rekor seviyedeki borçlanma ile finanse edilen devasa yatırımların devreye girdiği bir dönemde, küresel polyester pazarının son yılların en sert talep daralmalarından birini yaşaması. Bu, olabilecek en kötü zamanlama senaryolarından biri.
Ancak rakamların yarattığı karamsarlığın ötesine bakmak gerekiyor. SASA, bu yatırımlarla sadece kapasitesini artırmıyor, aynı zamanda iş modelini temelden değiştiriyor. 1,75 milyar dolarlık PTA tesisi, bir gider kalemi olmaktan çok, şirketin gelecekteki kârlılığının ve rekabet gücünün teminatıdır. Hammaddeyi kendi üreten bir SASA, kur ve emtia dalgalanmalarına karşı çok daha dayanıklı olacak ve uzun vadede rakiplerine karşı ciddi bir maliyet avantajı elde edecektir. Sorun, bu uzun vadeli vizyona giden yolun, beklenenden çok daha engebeli ve maliyetli olmasıdır.
Fitch’in kredi notunu “CCC”ye indirmesi, kısa vadedeki en büyük riske işaret ediyor: Finansman ve likidite riski. Şirketin önümüzdeki 12-18 ay boyunca borçlarını sorunsuz bir şekilde çevirebilmesi ve yeni tesislerin operasyonel verimliliğini hızla en üst seviyeye çıkarması hayati önem taşıyor.
Yatırımcılar için şu anki tablo, yüksek risk ve yüksek potansiyel barındıran klasik bir “dönüşüm hikayesi”dir. Eğer küresel ekonomideki toparlanma başlar ve polyester fiyatları istikrar kazanırsa, SASA’nın yeni entegre yapısı, şirketi kârlılıkta yeni rekorlara taşıyabilir. Ancak zayıf piyasa koşulları devam ederse, şirketin yüksek borçluluk seviyesi ciddi bir baş ağrısı olmaya devam edecektir. Önümüzdeki iki çeyrek, bu dev yatırım hamlesinin başarısını ve SASA’nın fırtınayı atlatma gücünü test edecek en kritik dönem olacaktır.
