Pandemi sürecinde iflas koruma mekanizmasına başvurarak faaliyetlerine son veren Güney Afrika kökenli havayolu şirketi South African Express için kurtuluş senaryoları artık tamamen rafa kalktı. Şirket yetkilileri tarafından yapılan son değerlendirmelere göre, tasfiye işlemlerinde sona yaklaşılırken, şirketin varlığı fiilen sona eriyor. Havayolunun marka isminin ise oldukça düşük bir bedelle satışa çıkarılması dikkat çekiyor.
Ne Zaman ve Neden Kuruldu?
Merkezi Johannesburg’da bulunan O.R. Tambo Havalimanı olan South African Express, 1994 yılında operasyonlarına başladı. Uzun yıllar boyunca ülke içindeki bölgesel uçuşları yöneten şirket, aynı zamanda South African Airways için “feeder” (uzun menzilli hatları besleyen kısa mesafe bağlantı uçuşları) hizmeti sunarak stratejik bir rol üstlendi. Ancak kuruluş, tarihi boyunca sürekli olarak finansal darboğazlar ve operasyonel aksaklıklarla mücadele etmek zorunda kaldı.
Özellikle 2018 yılında yaşanan kriz, şirketin sonunu hazırlayan önemli bir dönüm noktası oldu. Güney Afrika Sivil Havacılık Otoritesi, uçakların bakım süreçlerinde tespit edilen ciddi güvenlik zafiyetleri gerekçesiyle havayolunun faaliyet lisansını askıya aldı. Uçakların yere indirilmesiyle birlikte binlerce yolcu büyük mağduriyet yaşadı.
Süreç Nasıl İlerledi?
Şirketin kapanışa giden yolculuğundaki kritik tarihler ve gelişmeler şöyle şekillendi:
- Şubat 2020: Şirket resmen iflas korumasına başvurdu.
- Mart 2020: Tüm uçuş operasyonları durduruldu.
- 2020 Sonu: Mahkeme tarafından tasfiye kararı verildi.
- 2020 Yatırım Girişimi: Bir yatırım fonu satın alma niyetini beyan etti ancak anlaşma sağlanamadı.
- 2022 ve 2024 Satış Denemeleri: Şirket için 10 milyon rand (28 milyon TL) bedelle alıcı arandı ancak hiçbir teklif gelmedi.
Tasfiye Ne Zaman Tamamlanacak?
Mahkemenin tasfiye sürecinin devamına onay vermesinin ardından memurlar, işlemlerin büyük oranda tamamlandığını bildirdi. Resmî tasfiye sürecinin Nisan 2026 tarihinde nihayete ermesi öngörülüyor. Bu süreçte şirketin marka ismi ise sembolik bir rakamla, 150 bin rand (415 bin TL) fiyatla yeni sahibini arayacak.
Mali Tablo ve Çalışanların Durumu
Şirketin elindeki varlıkların satışı sonucunda elde edilen gelirler, alacaklılar ve personel ödemeleri için ayrılmış durumda. Aşağıdaki tabloda, şirketin satış süreçlerindeki finansal verileri özetlenmiştir:
| Kalem | Tutar (Rand) | Tutar (TL) | Durum |
|---|---|---|---|
| Önceki Satış Bedeli | 10 Milyon Rand | 28 Milyon TL | Alıcı Çıkmadı (2022/2024) |
| Ayrılan Varlık Fonu | 3,7 Milyon Rand | 10.2 Milyon TL | Alacaklılara Dağıtılacak |
| Marka Satış Fiyatı | 150 Bin Rand | 415 Bin TL | Satışta |
Elde edilen yaklaşık 3,7 milyon rand (10.2 milyon TL) tutarındaki kaynak, çalışanlara ve alacaklılara dağıtılmak üzere bloke edildi. Buna rağmen, çok sayıda eski çalışan maaşlarını ve tazminatlarını alamadıkları gerekçesiyle yetkili mercilere şikâyetlerini iletmeyi sürdürüyor.
Küresel Havacılık Krizinin Bir Parçası
South African Express’in kapanışı, havacılık sektöründe pandemi sonrası devam eden iflas dalgasının bir yansıması olarak görülüyor. Yakın dönemde Spirit Airlines, Play Airlines ve Braathens Airlines gibi bölgesel taşıyıcılar da iflas başvurusunda bulunmuştu. Bu durum, sektördeki toparlanma sürecinin bazı şirketler için mümkün olmadığını kanıtlıyor.
