Amerika Birleşik Devletleri’nde gümrük vergilerine ilişkin devam eden belirsizlikler, yatırımcıların risk iştahını önemli ölçüde törpülerken, pay piyasaları haftanın ilk işlem gününe satıcılı bir seyirle başladı. Hem yasal kararlar hem de hava durumu, endeksler üzerinde baskı kuran ana unsurlar olarak öne çıkıyor.
Tarife Savaşlarında Hukuki Boyut ve Yeni Hamleler
Cuma günü ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump’ın yürürlüğe koyduğu gümrük tarifelerinin yasal dayanağı olan Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’nın (IEEPA), Başkana bu yetkiyi vermediğine karar vermişti. Ancak mahkeme, hükümetin bugüne kadar tahsil ettiği vergileri iade edip etmeyeceği konusunda net bir hüküm kurmaktan kaçındı.
Bu gelişmenin hemen ardından Başkan Trump, tarifeleri uygulamak için alternatif yasal yollar bulunduğunu belirtti. Aynı gün, 1974 Ticaret Yasası’nın 122. Bölümü uyarınca, mevcut tarifelere ek olarak yüzde 10’luk küresel bir tarife getirdiğini duyurdu.
Gerilimi tırmandıran asıl açıklama ise Cumartesi günü geldi. Trump, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı paylaşımda, söz konusu ek tarifeleri yüzde 15 seviyesine çıkaracağını bildirdi.
Analistlerin Piyasa Değerlendirmesi
Piyasa uzmanları, gümrük vergileri cephesinde yaşanan bu sıcak gelişmelerin, hem enflasyon hem de küresel büyüme görünümü üzerindeki belirsizlik bulutlarını yoğunlaştırdığını ifade ediyor. Analistlerin dikkat çektiği önemli noktalar şunlar:
- Tarifeler kaynaklı piyasa dalgalanmaları, geçen yılın nisan ayındaki ilk şoka göre daha sınırlı kalsa da yılın geri kalanı için endişe kaynağı olmayı sürdürecek.
- Yüksek Mahkeme’nin bazı tarifeleri yasaya aykırı bulması, ABD’nin dünya genelinde müzakere ettiği diğer ticaret anlaşmalarının geçerliliğini de sorgulanır hale getirdi.
Fed ve Faiz Politikası Sinyalleri
Piyasaların odağındaki bir diğer konu ise ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinden gelen mesajlar oldu. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, ocak ayında iş gücü piyasasında gözlemlenen iyileşmenin şubat ayında da sürmesi halinde, para politikasına ilişkin duruşunun değişebileceğini belirtti. Waller, verilerin güçlü gelmeye devam etmesi durumunda, bir sonraki toplantıda faiz indirimlerine ara verilmesi (duraklama) görüşüne daha yakın durabileceğinin sinyalini verdi.
Kar Fırtınası Havacılık Hisselerini Vurdu
Ekonomik ve politik gelişmelerin yanı sıra, ABD’nin kuzeydoğusunu etkisi altına alan şiddetli kar fırtınası da borsayı etkiledi. Binlerce uçuşun iptal edilmesine neden olan hava koşulları, hava yolu şirketlerinin hisselerinde sert düşüşlere yol açtı.
Havacılık sektöründe yaşanan değer kayıpları aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Şirket | Hisse Değer Kaybı |
|---|---|
| JetBlue Airways | %4 |
| Delta Air Lines | %3 üzeri |
| United Airlines | %3 üzeri |
| American Airlines | %3 üzeri |
