Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), mart dönemine ait Fiyat Gelişmeleri Raporu’nu kamuoyuyla paylaştı. Verilere göre tüketici fiyatlarında mart ayında yüzde 1,94 oranında bir artış kaydedilirken, yıllık enflasyon 0,66 puanlık bir düşüşle yüzde 30,87 seviyesine geriledi. Mart ayındaki tüketici enflasyonu üzerinde, özellikle jeopolitik gerilimlerin tetiklediği enerji maliyetleri ve bu durumun ulaştırma sektörüne olan yansımaları belirleyici bir rol oynadı.
Enerji Fiyatları ve Eşel Mobilin Etkisi
İlgili dönemde, küresel ham petrol piyasalarındaki hareketliliğe bağlı olarak akaryakıt fiyatları öncülüğünde enerji maliyetleri yüzde 4,75 artış gösterdi. Ancak eşel mobil uygulamasının devreye girmesi, uluslararası enerji fiyatlarındaki bu yükselişin tüketici enflasyonuna yansımasını ciddi ölçüde dizginledi. Enerji grubu dışarıda bırakıldığında, aylık bazdaki tüketici enflasyonu yüzde 1,74 seviyesinde daha sınırlı bir artış sergiledi.
Enflasyon Göstergeleri Karşılaştırması
Mart ayı verileri, tüketici ve üretici fiyatları arasındaki farkı ve yıllık değişimleri şu şekilde yansıtmaktadır:
| Gösterge (Mart) | Aylık Değişim (%) | Yıllık Seviye (%) | Yıllık Puan Değişimi |
|---|---|---|---|
| Tüketici Enflasyonu (TÜFE) | 1,94 | 30,87 | -0,66 |
| Üretici Enflasyonu (Yİ-ÜFE) | 2,30 | 28,08 | +0,52 |
Sektörel Fiyat Hareketleri ve Hizmet Enflasyonu
Yılın ilk iki ayında oldukça yüksek seyreden gıda enflasyonu, mart ayı itibarıyla ivme kaybetti. Temel mallarda ise dayanıklı tüketim ürünlerindeki seyrin katkısıyla düşük artış eğilimi sürdü. Hizmet fiyatları mart ayında yüzde 2,39 oranında yükselirken, bu grubun yıllık enflasyonu 0,59 puan artarak yüzde 40,26 seviyesine ulaştı. Özellikle ulaştırma hizmetlerindeki yıllık enflasyon artış gösterirken, diğer alt kalemlerde gerileme izlendi.
Akaryakıt maliyetlerinin etkisiyle ulaştırma hizmetlerinde aylık artış yüzde 6,07 oldu. Bu grupta hava yolu ile yurt dışı taşımacılığı yüzde 10,94 artışla öne çıkarken, şehir içi ulaşımda fiyat ayarlamaları, şehirlerarası otobüslerde ise akaryakıt ve bayram etkisi hissedildi. Haberleşme hizmetleri yüzde 3,03 artarken, kira artışları aylık yüzde 2,41 seviyesinde gerçekleşti; kira yıllık enflasyonu ise 1,46 puan azalarak yüzde 52,45 oldu.
Temel Mallar ve Gıda Grubunda Son Durum
Temel mal grubu mart ayında yüzde 0,44 ile oldukça kısıtlı bir artış yaşadı ve yıllık bazda enflasyon 0,51 puan düşüşle yüzde 16,06’ya indi. Dayanıklı mallarda (altın hariç) fiyatlar yüzde 0,81 yükselirken; beyaz eşya yüzde 2,39, otomobil yüzde 0,93 ve mobilya yüzde 0,76 oranında zamlandı. Giyim ve ayakkabı kategorisinde ise fiyatlar yüzde 2,17 oranında geri çekildi.
Gıda ve alkolsüz içecekler grubunda fiyat artışı yüzde 1,79’a gerileyerek son iki aya göre yavaşladı ve yıllık enflasyon yüzde 32,36 oldu. İşlenmemiş gıdada yıllık enflasyon ciddi oranda düşerken, sebze fiyatlarındaki artış hızı mart ayında yavaşladı. Ancak et fiyatlarındaki yükseliş grafiği devam etti. İşlenmiş gıdalarda aylık artış yüzde 0,62 ile son dönemin en düşük seviyelerinden birini gördü.
Üretici Fiyatları ve Enflasyonun Ana Eğilimi
Yurt içi üretici fiyatları mart ayında yüzde 2,30 yükselerek yüksek seyrini korudu ve yıllık üretici enflasyonu yüzde 28,08’e tırmandı. Enerji grubunda üretici fiyatları yüzde 4,65 artarken, elektrik üretiminde hidroelektrik payının artmasıyla elektrik fiyatlarındaki yüzde 11,2’lik düşüş daha kötü bir tabloyu engelledi.
TCMB raporunda yer alan temel değerlendirmeye göre, enflasyonun ana eğilimi mart ayında gerileme kaydetti. TCMB, eşel mobil sisteminin tüketici üzerindeki koruyucu etkisine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı: “Bu nedenle gelecek dönemde üretici ve tüketici enflasyonları arasında bir ayrışma gözlenmesi söz konusu olabilecektir.”
