Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan yeni düzenleme taslağı ile beraber, piyasadaki yenilenmiş ürün yelpazesi genişliyor. Mevcut uygulamada yer alan cep telefonları, tabletler, akıllı saatler, bilgisayarlar, oyun konsolları ve modemlerin yanına artık televizyonlar da ekleniyor. Bu hamleyle elektronik cihazların israf edilmesinin önüne geçilmesi ve bu ürünlerin güvenilir bir süreçten geçerek ekonomiye yeniden kazandırılması hedefleniyor.
YÜBİS Sistemi ile Dijital Takip Başlıyor
Bakanlık, yenileme süreçlerini kontrol altında tutmak amacıyla Yenilenmiş Ürün Bilgi Sistemi (YÜBİS) adını taşıyan bir platformu hayata geçirecek. Bu sistem üzerinden gerçekleştirilecek tüm işlemler kayıt altına alınacak ve tüketicilere dijital bir sertifika verilmesi zorunlu kılınacak. YÜBİS aracılığıyla; yetkili satıcıların doğrulanması, kayıp veya çalıntı cihaz sorgulamaları, veri trafiği denetimleri ve yetki belgelerinin geçerliliği gibi kritik bilgiler takip edilebilecek. Tüketiciler de bu verilerin belirli kısımlarına erişerek aldıkları ürünün geçmişini sorgulayabilecek.
Yenileme Merkezleri İçin Katı Kurallar
Hazırlanan taslağa göre, yenileme yetki belgesi almak isteyen kurumların sermaye şirketi statüsünde olması ve belirlenen standartlara uygun yeterlilik belgelerine sahip olması gerekecek. Süreçlerin denetimi ise Bakanlık bünyesinde oluşturulacak 5 üyeli bir komisyon tarafından yürütülecek. Bu komisyon; merkezlerin uyarılması, belgelerin askıya alınması veya iptal edilmesi gibi konularda karar verici merci olacak.
Sektördeki olası suistimalleri engellemek için, yenilenmiş bir cihazın tekrar yenileme işlemine tabi tutulabilmesi için satış tarihinden itibaren en az 30 gün geçmesi şartı aranacak. Ayrıca, yetkili satıcıların kredi kartı tahsilatlarını yenileme merkezine ait sanal POS cihazları üzerinden yapması zorunluluğu getiriliyor.
“Beyaz Liste” ve Değerleme Süreçleri
Elektronik kimlik bilgisine sahip cihazların yenilenebilmesi için e-Devlet üzerindeki “beyaz liste”de kayıtlı olması şartı aranacak. Bunun yanı sıra, ilgili cihazın son bir yıl içinde ses, veri veya SMS trafiğinin bulunduğuna dair kayıtların olması gerekecek. Tüketicilerin teslim ettiği ürünlerin değerleme işlemleri, cihazın merkeze ulaşmasını takip eden 3 iş günü içinde neticelendirilecek. Belirlenen bedel veya vaat edilen ek faydalar, tüketicinin onay verdiği gün kullanıcıya sunulacak.
Tüketici Hakları Genişletiliyor: 14 Günlük Cayma Hakkı
Yeni düzenleme ile tüketicilerin korunmasına yönelik haklarda da önemli iyileştirmeler öngörülüyor. Sadece mesafeli satışlarda (internet üzerinden) geçerli olan 14 günlük cayma hakkı, tüm satış yöntemlerini kapsayacak şekilde genişletilecek. Böylece kullanıcılar, hangi yöntemle satın almış olurlarsa olsunlar, 14 gün içerisinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeden ürünü iade edebilecek.
Yenileme merkezleri, ürünlerin orijinal veya güncel Türkçe tanıtma kılavuzlarını internet sitelerinde yayımlamakla yükümlü olacak. Eğer kılavuzda bir değişiklik yapılmışsa, tüketicinin bilgilendirildiğinin ispat yükü yine yenileme merkezinde bulunacak. Ticaret Bakanlığı’nın hazırladığı bu yönetmelik taslağının, resmi olarak yayımlanmasından üç ay sonra yürürlüğe girmesi hedefleniyor.
