ABD Başkanı Donald Trump, Oval Ofis’te Başkan Yardımcısı JD Vance’in de katılımıyla gerçekleştirilen bir kararname imzalama töreninde kameraların karşısına geçerek İran ile devam eden krize dair kritik değerlendirmelerde bulundu. Küresel enerji rotalarını ve piyasaları yakından ilgilendiren bu açıklamalar, sahadaki askeri gelişmelerden diplomatik iddialara kadar geniş bir yelpazeyi kapsadı.
Ne Zaman: Savaşın Bitişine Dair Süreç
Washington ile Tahran arasındaki çatışmaların kısa süre içinde sonlanıp sonlanmayacağı sorusunu yanıtlayan Trump, sürecin tamamlanmasına ilişkin net bir mesaj verdi. ABD Başkanı konuya ilişkin, “Sanmıyorum ama yakında bitecek. O zaman dünya daha güvenli bir yer olacak. Yakında bu iş bitecek” şeklinde konuştu. Hatırlanacağı üzere Trump, askeri harekatın ilk başladığı 28 Şubat gününde de çatışmaların bir hafta zarfında sona ereceğini belirtmişti.
Nerede ve Neden: Hürmüz Boğazı’nın Güvenliği ve Küresel Çağrı
Dünya enerji sevkiyatının kalbi konumundaki Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gerginliklere özel bir parantez açan ABD Başkanı, bu güzergaha bağımlı olan ülkelere sorumluluk alma çağrısında bulundu. Boğazın güvenliğini uzun süredir ABD’nin tek başına üstlendiğini savunan Trump, Avrupa ve Asya devletlerinin artık devreye girmesi gerektiğini ifade etti.
Güney Kore, Japonya ve Çin’in enerji tedariklerinin çok büyük bir kısmını bu rotadan sağladığına dikkat çeken Trump, “Onların bize sadece teşekkür değil aynı zamanda yardım da etmesi gerekir. Beni şaşırtan şey buna istekli olmamaları. Ancak bize destek veren bazı ülkeler var, yakında onların isimleri açıklayacağım.” ifadelerini kullandı.
| Kavram | Mevcut Durum ve ABD’nin Beklentisi |
|---|---|
| Boğazın Güvenliği | Yıllardır ABD tarafından sağlanıyor. Asya ve Avrupa’nın daha fazla sorumluluk alması isteniyor. |
| Asya Ülkeleri (Çin, Japonya, G. Kore) | Enerji ihtiyacını buradan karşılıyor. ABD sadece teşekkür değil, aktif yardım bekliyor. |
Nasıl ve Ne: Mayın Tehdidi, Askeri Adımlar ve Nükleer Risk
Bölgedeki operasyonların detaylarına inen Trump, İran donanmasına ait çok sayıda mayın gemisinin ABD güçleri tarafından vurulduğunu açıkladı. Ancak tehlikenin tamamen geçmediğini vurgulayan lider, sulara mayın bırakılıp bırakılmadığının henüz kesinleşmediğini söyledi ve ekledi: “Henüz boğaza mayın yerleştirilip yerleştirilmediğini bilmiyoruz ancak olma ihtimali bile milyar dolarlık gemilere sahip insanları korkutuyor.”
İran’a yönelik gerçekleştirilen askeri hamlelerin doğruluğunun altını çizen Trump, bu müdahaleler sayesinde küresel çapta bir felaketin önüne geçildiğini iddia etti. Olası risklere dair, “Aksi durumda bu süreç 3. Dünya Savaşı’na dönüşecek bir nükleer savaşa dönüşebilirdi.” yorumunu yaptı.
İran’ın stratejik hamlelerini değerlendiren ABD Başkanı, yaşananları “büyük bir satranç oyunu” olarak niteledi ve Tahran’ın adımlarının saniye saniye izlendiğini aktardı. Trump’ın İran’ın hedefleri ve bölgedeki saldırılarına yönelik sunduğu tespitler şu şekilde sıralandı:
- İran’ın nükleer silaha sahip olması durumunda, başta İsrail olmak üzere tüm Orta Doğu coğrafyasını hedef alacağı iddia ediliyor.
- Trump bu durumu şu sözlerle açıkladı: “Orta Doğu’yu ele geçirmek istedikleri için savaşa girmesi beklenmeyen ülkelere bile binlerce füze fırlatıyorlar”
- Körfez ülkelerine yapılan saldırıların sürpriz niteliğinde olduğunu belirten Trump, “Hiçbir uzman bunun olacağını tahmin edemezdi. Mesele, bunu bilmemiz gerekip gerekmediği. Bilsek bile, yine de yapmamız gerekeni yapmak zorundaydık.” dedi.
Kim: Liderlik Belirsizliği ve Diplomatik İddialar
İran’ın tepe yönetimindeki son duruma ilişkin çeşitli iddiaları da gündeme taşıyan Trump, ülkenin yeni lideri Mücteba Hamaney hakkında dikkat çeken bilgiler paylaştı. Kaynakların, Hamaney’in ağır yaralı olduğu, hatta bir bacağını kaybetmiş olabileceği yönünde spekülasyonlar yaptığını aktardı.
Yönetim kademesindeki kayıplara işaret eden Trump, “Orada kiminle konuşacağımızı bilmiyoruz çünkü liderlerinin çoğu öldü.” derken, buna rağmen ABD’nin İranlı yetkililerle temas halinde kalmaya devam ettiğini de doğruladı.
Erakçi’den Temas İddialarına Kesin Yalanlama
Diğer yandan, diplomatik kulislerde İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff’un doğrudan bir temas sağladığı yönünde haberler dolaşıma girmişti. Konuya ilişkin açıklama yapan Erakçi, bu söylentileri kesin bir dille reddetti.
Witkoff ile gerçekleştirilen en son görüşmenin, İsrail ve ABD’nin saldırılarından daha önceki bir tarihte yapıldığını vurgulayan İran Dışişleri Bakanı, mevcut iddiaların manipülatif olduğunu belirtti. Erakçi, “Bunun aksine ortaya atılan her türlü iddia, yalnızca petrol tüccarlarını ve kamuoyunu yanıltmaya yöneliktir” ifadelerini kullandı.
