Amerikan medyasına yansıyan bilgilere göre, Beyaz Saray’da gerçekleşen kritik zirvenin perde arkası aralandı. Axios haber platformuna konuşan iki ABD’li yetkili, ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun İran ekonomisini hedef alan yeni bir strateji üzerinde uzlaştığını bildirdi.
Çin Üzerinden Ekonomik Kıskaç Planı
11 Şubat tarihinde Beyaz Saray’da bir araya gelen iki liderin gündemindeki en sıcak başlıklardan biri, İran’ın ekonomik can damarlarının kesilmesiydi. Yetkililerin aktardığı bilgilere göre, Trump ve Netanyahu, Tahran üzerindeki baskıyı artırmak için özellikle İran’ın Çin’e yaptığı petrol satışlarına odaklanma konusunda mutabık kaldı.
Yapılan değerlendirmelerde şu çarpıcı veriler öne çıktı:
- İran’ın petrol ihracatının yüzde 80’inden fazlası Çin’e yapılıyor.
- Çin’in bu alımları azaltması durumunda, İran ekonomisi üzerindeki baskının önemli ölçüde artacağı öngörülüyor.
ABD’li yetkililer, söz konusu “azami baskı” kampanyasının tek başına yürütülmeyeceğini, İran ile diplomasi ve nükleer görüşmelerin başarısız olması ihtimaline karşı Orta Doğu’daki askeri yığınağın artırılmasıyla destekleneceğini ifade etti.
Hedef Ortak, Yöntem Farklı
Görüşmede her iki lider de İran’ın nükleer silah elde etme kapasitesinin yok edilmesi gerektiği konusunda tam bir görüş birliğine vardı. Ancak bu “nihai hedefe” ulaşma yöntemleri konusunda fikir ayrılıkları yaşandığı belirtildi.
İsrail Başbakanı Netanyahu’nun, Trump’ı İran ile yapılacak herhangi bir anlaşmanın işe yaramayacağı konusunda ikna etmeye çalıştığı aktarıldı. Netanyahu, İran’la “iyi bir anlaşma” yapmanın imkansız olduğunu ve bir metin imzalansa dahi Tahran yönetiminin buna uymayacağını savundu.
Buna karşılık Trump’ın, diplomatik bir çözüm şansı olduğuna inandığı kaydedildi. ABD’li yetkililer, Trump’ın görüşme sırasında Netanyahu’ya şu ifadeleri kullandığını belirtti:
“Mümkün olup olmadığını göreceğiz, bir deneyelim.”
Trump’ın bu süreçte, Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner‘e de danıştığı öğrenildi. Witkoff ve Kushner’in, Trump’a İran’la iyi bir anlaşmaya varmanın “zor olduğunu” ancak şu ana kadar “İranlıların doğru şeyleri söylediğini” ilettikleri iddia edildi.
Zamanlama ve Kritik Görüşmeler Trafiği
Netanyahu’nun Washington ziyareti, bölgedeki diplomatik trafik açısından dikkat çekici bir zamanlamaya sahipti. İsrail Başbakanı, Trump ile 18 Şubat için planlanan randevusunu bir hafta öne çekerek 11 Şubat‘ta gerçekleştirdi. İsrail basınına göre bu hamle, ABD ile İran arasındaki müzakerelerin gidişatını etkilemek ve Trump’ın verebileceği tavizleri sınırlamak amacıyla yapıldı.
Görüşme trafiğine dair önemli tarihler ve gelişmeler şöyle sıralandı:
| Tarih / Dönem | Gelişme |
|---|---|
| Haziran 2025 | İsrail ve ABD’nin saldırıları sonrası nükleer görüşmeler kesintiye uğradı. |
| 6 Şubat | ABD ve İran arasındaki görüşmeler Umman’da yeniden başladı. |
| 11 Şubat | Trump ve Netanyahu Beyaz Saray’da bir araya geldi (Planlanandan 1 hafta önce). |
| 17 Şubat (Salı) | Nükleer müzakerelerin ikinci turunun Cenevre’de yapılması planlanıyor. |
Mevcut müzakereler, Washington ile Tahran arasında tansiyonun yükseldiği ve ABD’nin bölgedeki askeri varlığını artırdığı gergin bir atmosferde gerçekleşiyor.
