ABD’de yürütme erki ile yargı organı arasında yaşanan gerilim, küresel piyasalarda volatiliteyi tetikleyen ana unsur haline geldi. ABD Yüksek Mahkemesi’nin, Başkan Donald Trump’ın “acil durum” kapsamında devreye aldığı gümrük tarifelerini hukuka aykırı bulmasının ardından, Beyaz Saray’dan gelen karşı atak yatırımcıların risk algısını bozdu.
Ticaret Politikalarında Öngörülemezlik Artıyor
Mahkeme kararının ardından geri adım atmayan Trump, 1974 Ticaret Yasası’nı dayanak göstererek dünya genelindeki tüm ülkelere yüzde 10 oranında küresel gümrük vergisi getiren kararı imzaladı. ABD Başkanı, bu oranı ilerleyen süreçte yüzde 15 seviyesine yükselteceğini de kamuoyuna duyurdu.
Washington yönetimi ile Yüksek Mahkeme arasındaki bu “misilleme” niteliğindeki adımlar, ticaret politikalarında öngörülebilirliği zayıflatırken, ABD varlıkları üzerindeki baskıyı artırdı. ABD endeks vadeli kontratları haftaya satıcılı bir başlangıç yaparken; Asya cephesinde, özellikle Güney Kore ve Hong Kong borsaları, mahkeme kararının daha düşük vergilerle sonuçlanabileceği ihtimalini fiyatlayarak pozitif ayrıştı.
Piyasa uzmanları, tarifeler konusundaki belirsizliğin yanı sıra jeopolitik risklerin de fiyatlama davranışlarını zorlaştırdığını vurguluyor.
İran Gerilimi ve Trump’ın Mesajı
Yatırımcıların merceği ABD-İran hattındaki gelişmelere çevrilmiş durumda. İki ülke heyetlerinin bu hafta yeniden masaya oturması beklenirken, görüşmelerden somut bir uzlaşı çıkmaması durumunda risk iştahının daha da azalabileceği belirtiliyor.
Başkan Trump’ın İran’a yönelik olası bir sınırlı askeri operasyon hakkındaki soruyu yanıtlarken kullandığı ifadeler dikkat çekti:
“Sanırım bunu düşündüğümü söyleyebilirim.”
Teknoloji Devlerinden Stratejik Ortaklıklar
Piyasalarda risk iştahını canlı tutan en önemli faktör ise yapay zeka alanındaki gelişmeler olmaya devam ediyor. Dünyanın en değerli şirketlerinden Nvidia’nın çarşamba günü açıklayacağı bilanço öncesinde sektördeki iş birlikleri hız kazandı:
- Meta – Nvidia: Meta, uzun vadeli yapay zeka altyapısını güçlendirmek için Nvidia ile çok yıllık bir stratejik ortaklığa imza attı.
- Oracle – Nvidia: İki dev, otonom görevler yapabilen yapay zeka uygulamalarının hızlandırılması ve altyapı entegrasyonu konusunda iş birliklerini genişletti.
Makroekonomik Veriler ve Fed Beklentileri
ABD ekonomisinde büyüme verileri tahminlerin altında kalırken, enflasyon göstergelerindeki ısınma dikkat çekiyor. Fed’in yakından izlediği çekirdek kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi (gıda ve enerji hariç), geçen yılın kasım ayında aylık yüzde 0,2 ve yıllık yüzde 2,8 artış göstermişti. Ancak aralık ayında bu veriler hızlanarak aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda ise yüzde 3 artışla beklentileri aştı.
Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed’in haziran ayında faiz indirimine gitme ihtimali bir miktar güç kaybetse de masada kalmaya devam ediyor. Bankanın haziranı pas geçmesi durumunda ise temmuz ayında indirime gidilmesine kesin gözüyle bakılıyor.
Emtia ve Döviz Piyasalarında Son Durum
| Enstrüman | Son Hareket / Fiyat | Değişim |
|---|---|---|
| Dolar Endeksi | 97,5 | %0,3 Azalış |
| Ons Altın | 5 bin 160 dolar | %1,2 Artış |
| Brent Petrol | 70,4 dolar | %1 Düşüş |
Dolar endeksi cuma gününü yüzde 0,1 kayıpla 97,8 seviyesinden kapatmasının ardından yeni haftaya da düşüşle başladı. Altın fiyatları ise hem tarifelerdeki belirsizlik hem de ABD-İran geriliminden destek bularak yükselişini sürdürdü.
Avrupa’dan ABD’ye Sert Tepki: “Anlaşma Anlaşmadır”
Avrupa borsaları, ABD Yüksek Mahkemesi’nin tarife karşıtı kararını olumlu karşılayarak cuma gününü yükselişle tamamladı. Ancak AB Komisyonu, Trump’ın yeni tarife tehditleri sonrası sert bir açıklama yayımladı. AB, mevcut durumun “adil, dengeli ve karşılıklı yarar sağlayan” ticaret ortamına zarar verdiğini belirterek şu ifadelere yer verdi:
“Anlaşma anlaşmadır. ABD’nin en büyük ticaret ortağı olan AB, kendi taahhütlerine sadık kaldığı gibi ABD’nin de ortak bildiride belirtilen taahhütlerini yerine getirmesini beklemektedir.”
Veri akışında ise Almanya’da üretici fiyatları ocakta yıllık yüzde 3 düşüşle Nisan 2024’ten bu yana en sert gerilemeyi kaydetti. Almanya Bileşik PMI şubatta 53,1’e, imalat sanayisi PMI ise 49,1’den 50,7’ye yükselerek son 44 ayın zirvesine çıktı.
Bu gelişmeler ışığında Avrupa borsalarında cuma günü şu kapanışlar gerçekleşti:
- İngiltere FTSE 100: %0,56 artış
- İtalya FTSE MIB 30: %1,48 artış
- Almanya DAX 40: %0,87 artış
- Fransa CAC 40: %1,39 artış
Yatırımcılar bugün Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde’ın yapacağı konuşmayı takip edecek.
Asya ve Yurt İçi Piyasalar
Çin ve Japonya piyasalarının tatil nedeniyle kapalı olduğu Asya’da, işlem gören borsalar pozitif seyretti. ABD’de bazı tarifelerin hukuken geçersiz sayılması, gümrük vergilerinin düşebileceği beklentisini güçlendirdi. Kapanışa doğru Hong Kong Hang Seng endeksi yüzde 2,2, Güney Kore Kospi endeksi yüzde 0,5 prim yaptı.
Borsa İstanbul’da Görünüm
BIST 100 endeksi cuma gününü yüzde 0,94 artışla 13.934,06 puandan tamamladı. VİOP’ta BIST 30 endeksine dayalı şubat vadeli kontrat ise akşam seansında 15.610,00 puandan işlem gördü.
Dolar/TL kuru ise cuma günü 43,8320 seviyesinden kapanırken, yeni haftada bankalararası piyasada 43,8330 seviyelerinde seyrediyor.
Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise ABD dayanıklı mal siparişleri ve fabrika siparişleri verilerinin izleneceğini belirtiyor.
